قوز قرنیه چیست؟
قرنیه بخشی شفاف در جلوی چشم است که مانند پنجرهای نور را وارد چشم میکند. در افراد مبتلا به قوز قرنیه، بافت قرنیه ضعیف میشود و نمیتواند شکل کروی طبیعی خود را حفظ کند. در نتیجه، قرنیه به صورت مخروطی بیرونزدگی پیدا میکند. این تغییر شکل موجب انحراف مسیر نور و ایجاد آستیگماتیسم نامنظم میشود. در مراحل پیشرفته، حتی استفاده از عینک هم نمیتواند بینایی را اصلاح کند و بیمار مجبور به استفاده از لنزهای خاص یا انجام عمل جراحی میشود.
اکتی ناتال پلاس امگا3
علت بروز قوز قرنیه
علت دقیق قوز قرنیه هنوز به طور کامل شناخته نشده، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و التهابی در بروز آن نقش دارند. برخی از مهمترین عوامل عبارتند از:
عوامل ژنتیکی
تحقیقات نشان دادهاند که قوز قرنیه میتواند ارثی باشد. افرادی که در خانوادهشان سابقه قوز قرنیه دارند، بیش از دیگران در معرض ابتلا قرار دارند. پژوهشها نشان میدهد برخی ژنهای خاص با ضعف بافت قرنیه ارتباط دارند.
خاراندن مداوم چشمها
یکی از شایعترین عوامل تشدید قوز قرنیه، مالش یا خاراندن زیاد چشم است. این کار باعث آسیب به بافت قرنیه و افزایش نازکی آن میشود.
آلرژی و بیماریهای چشمی
آلرژیهای مزمن چشم یا التهابهای مداوم، میتوانند باعث تحریک و ضعف بافت قرنیه شوند.
بیماریهای سیستمیک
برخی بیماریها مانند سندرم داون، سندرم اهلرز-دانلوس یا سندرم مارفان نیز میتوانند خطر ابتلا به قوز قرنیه را افزایش دهند، زیرا بافتهای پیوندی در این بیماران ضعیفتر است. همچنین، آلرژیهای مزمن چشمی و اگزما ممکن است خطر ابتلا را افزایش دهند.
علائم و نشانههای قوز قرنیه
قوز قرنیه معمولاً بدون درد است و به تدریج پیشرفت میکند. علائم قوز قرنیه معمولاً در مراحل اولیه خفیف هستند و ممکن است با مشکلات بینایی معمولی مانند نزدیکبینی یا آستیگماتیسم اشتباه گرفته شوند. با پیشرفت بیماری، علائم شدیدتر میشوند. برخی از شایعترین علائم عبارتند از:
- تاری یا موجدار شدن دید
- حساسیت زیاد به نور (فتوفوبیا)
- نیاز مکرر به تغییر نمره عینک
- دیدن هاله یا چند تصویر از یک جسم
- خستگی چشم هنگام مطالعه یا کار با کامپیوتر
- کاهش دید در شب
در مراحل پیشرفتهتر، دید فرد حتی با عینک هم واضح نخواهد بود و تنها با لنزهای خاص یا روشهای جراحی قابل اصلاح است.
تشخیص قوز قرنیه
تشخیص دقیق قوز قرنیه نیاز به معاینه تخصصی توسط چشم پزشک دارد. در مراحل اولیه، ممکن است با معاینات ساده تشخیص داده نشود و نیاز به دستگاههای پیشرفته باشد.
قرص منیزیم سیترات پلاس یوروویتال
توپوگرافی قرنیه (Corneal Topography)
این روش دقیقترین روش برای تشخیص قوز قرنیه است. دستگاه با ایجاد نقشهای از سطح قرنیه، هرگونه تغییر شکل غیرعادی را شناسایی میکند.
پنتاکم (Pentacam)
یکی از ابزارهای جدید برای بررسی ضخامت و شکل سه بعدی قرنیه است. این دستگاه میتواند قوز قرنیه را حتی در مراحل بسیار ابتدایی شناسایی کند.
پاکیمتری (Pachymetry)
در این روش، ضخامت قرنیه در نقاط مختلف اندازهگیری میشود. کاهش ضخامت یکی از علائم مهم قوز قرنیه است.
کراتومتری
برای اندازهگیری انحنای قرنیه استفاده میشود و در مراحل ابتدایی به تشخیص کمک میکند.
رتینوسکوپی
برای ارزیابی میزان انکسار نور در چشم و شناسایی آستیگماتیسم غیرطبیعی استفاده میشود.
اهمیت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام به پزشکان اجازه میدهد تا درمانهای مناسب را در مراحل اولیه بیماری آغاز کنند، که میتواند از پیشرفت بیماری و نیاز به روشهای تهاجمیتر مانند پیوند قرنیه جلوگیری کند
روشهای درمان قوز قرنیه
خوشبختانه، پیشرفتهای اخیر در علم پزشکی گزینههای درمانی متنوعی را برای مدیریت قوز قرنیه فراهم کرده است. انتخاب روش درمانی به شدت بیماری، سن بیمار و شرایط خاص او بستگی دارد. در مراحل ابتدایی، ممکن است تنها عینک یا لنز کافی باشد، اما در مراحل پیشرفتهتر نیاز به درمانهای تخصصیتری وجود دارد. در ادامه، روشهای مختلف درمان قوز قرنیه را به ترتیب شدت بیماری معرفی میکنیم.
اصلاح دید با عینک یا لنز تماسی نرم
در مراحل اولیه بیماری، زمانی که قرنیه هنوز تغییر شکل زیادی نداده است، استفاده از عینک یا لنز نرم میتواند تاری دید را اصلاح کند. اما با پیشرفت قوز قرنیه و نامنظم شدن سطح قرنیه، عینک دیگر کارایی ندارد.
لنزهای سخت نفوذپذیر به گاز (RGP Lens)
این لنزها یکی از متداولترین روشها برای کنترل دید در بیماران مبتلا به قوز قرنیه هستند. لنز RGP سطح قرنیه را صافتر کرده و مسیر عبور نور را اصلاح میکند. هرچند تطابق با این لنزها برای برخی بیماران سخت است، اما در بسیاری از موارد نتایج فوقالعادهای دارند.
لنزهای ترکیبی (Hybrid Lens)
این لنزها دارای مرکز سخت و لبههای نرم هستند و راحتی لنز نرم را با دقت لنز سخت ترکیب میکنند. برای بیمارانی که تحمل لنز سخت را ندارند، گزینه مناسبی محسوب میشود.
کراسلینکینگ قرنیه (Corneal Cross-Linking)
کراسلینکینگ یکی از مهمترین پیشرفتها در درمان قوز قرنیه است. در این روش، با استفاده از قطره ریبوفلاوین (ویتامین B2) و تابش اشعه ماوراءبنفش (UV-A)، پیوندهای شیمیایی بین رشتههای کلاژن قرنیه تقویت میشود. این عمل باعث افزایش استحکام قرنیه و توقف پیشرفت بیماری میشود، هرچند شکل قرنیه را به حالت طبیعی برنمیگرداند. هدف اصلی این روش جلوگیری از وخیمتر شدن قوز قرنیه است.
حلقههای داخل قرنیه (Intacs / Kerarings)
در این روش، حلقههای پلاستیکی بسیار ظریف داخل قرنیه کاشته میشوند تا شکل آن را تا حدی به حالت طبیعی بازگردانند و انحنا را کاهش دهند.
مزایا:
- بهبود دید و کاهش آستیگماتیسم
- قابل برگشت بودن (در صورت نیاز میتوان حلقه را خارج کرد)
- عدم نیاز به پیوند قرنیه در بسیاری از موارد
این روش معمولاً برای بیمارانی مناسب است که هنوز ضخامت قرنیهشان کافی است و قوز در مراحل متوسط قرار دارد.
لنزهای اسکلرال (Scleral Lens)
در مراحل پیشرفته، لنزهای اسکلرال گزینه ایدهآلی هستند. این لنزها روی سفیدی چشم (صلبیه) قرار میگیرند و بدون تماس مستقیم با قرنیه، دید شفاف ایجاد میکنند. سطح بین لنز و قرنیه با مایع پر میشود و ناهنجاری قرنیه را جبران میکند.
پیوند قرنیه (Keratoplasty)
وقتی قوز قرنیه به مرحلهای میرسد که قرنیه بیش از حد نازک یا کدر شده و سایر روشها مؤثر نیستند، پیوند قرنیه تنها گزینه باقیمانده است.
انواع پیوند قرنیه:
- پیوند تمام ضخامت (PK): تعویض کامل قرنیه با قرنیه اهدا کننده.
- پیوند لایهای (DALK): فقط بخش آسیب دیده قرنیه تعویض میشود و بخشهای سالم حفظ میشوند.
پیوند قرنیه معمولاً نتایج بسیار خوبی دارد، اما نیازمند مراقبت دقیق، مصرف داروهای ضددرد و پیگیری طولانی مدت است.
لیکلاژ جوینت
زندگی با قوز قرنیه
زندگی با قوز قرنیه نیازمند رعایت چند نکته مهم است تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود و کیفیت دید حفظ گردد:
- از خاراندن چشمها خودداری کنید.
- در صورت داشتن آلرژی، از داروهای ضدحساسیت استفاده کنید.
- به صورت منظم برای معاینه و بررسی پیشرفت بیماری به چشم پزشک مراجعه کنید.
- در صورت تجویز لنزهای خاص، آنها را طبق دستور و با دقت استفاده کنید.
- از قرار گرفتن طولانی مدت در برابر نور شدید خورشید خودداری کرده و از عینک آفتابی استفاده کنید.
سخن پایانی
قوز قرنیه یک بیماری چالشبرانگیز اما قابل مدیریت است. با پیشرفتهای اخیر در فناوری پزشکی، گزینههای درمانی متعددی از لنزهای تماسی گرفته تا جراحیهای پیشرفته در دسترس هستند که میتوانند به بهبود بینایی و توقف پیشرفت بیماری کمک کنند. اگر این بیماری به موقع تشخیص داده شود، میتوان از پیشرفت آن جلوگیری کرد و کیفیت دید را تا حد زیادی حفظ نمود. در مراحل اولیه، استفاده از لنزهای خاص و روش کراسلینکینگ بسیار مؤثر است؛ اما در مراحل پیشرفتهتر ممکن است نیاز به پیوند قرنیه باشد.
برای مراقبت کامل از سلامت چشمها و دسترسی به داروها و تجهیزات تخصصی مرتبط با درمان قوز قرنیه، داروخانه شبانهروزی حاتم یک انتخاب مطمئن است. این داروخانه با ارائه انواع قطرهها، مکملها و لنزهای درمانی معتبر و اصل، امکان خرید آسان و سریع را در هر ساعت شبانهروز فراهم میکند. همچنین، با مراجعه به وبسایت داروخانه حاتم میتوانید محصولات مورد نیاز خود را بدون اتلاف وقت تأمین کرده و از مشاوره آنلاین با تیم مجرب داروخانه نیز بهرهمند شوید.
منبع: سلامت نیوز
