به گزارش خبرنویس به نقل از فارس،مسمومیت، پدیده‌ای که می‌تواند در هر لحظه و از هر مسیری مانند تنفس، بلع یا تماس پوستی رخ دهد، همواره یکی از چالش‌های جدی سلامت عمومی بوده است. اما در میان تمام گروه‌های سنی، کودکان به دلیل ویژگی‌های خاص خود، در خط مقدم این خطر قرار دارند.
کنجکاوی بی‌پایان کودکان برای کشف دنیای اطراف، اغلب آنها را به سمت اشیاء و مواد رنگی سوق می‌دهد که به راحتی ممکن است با مواد شوینده، داروها یا حتی گیاهان زینتی سمی اشتباه گرفته شوند.
علاوه بر این، ساختار فیزیولوژیک بدن آنها، یعنی نرخ متابولیسم بالا و وزن کمتر، باعث می‌شود که حتی مقدار بسیار اندکی از یک ماده سمی، سریع‌تر از بزرگسالان به سطح خطرناک در خون آنها برسد.
در مواجهه با چنین بحران‌هایی، واکنش‌های اشتباه می‌تواند فاجعه‌بار باشد؛ برای مثال، وادار کردن فرد به استفراغ کردن بدون دستور پزشک، می‌تواند آسیب را دوچندان کند.در واقع، انتقال سریع بیمار به مراکز فوریت‌های پزشکی و ارائه اطلاعات دقیق درباره نوع ماده‌ی مصرف شده، حیاتی‌ترین گام برای نجات جان است.
علی فرجی، متخصص بیماریهای کودکان و عضو هیات مدیره انجمن پزشکان کودکان ایران در خصوص بروز مسمومیت در کودکان، گفت: کودکان کنجکاوترین اعضای خانواده هستند؛ اما گاهی همین کنجکاوی کودکانه می‌تواند در چند لحظه به حادثه‌ای خطرناک و حتی جبران‌ناپذیر تبدیل شود.
وی افزود: به عنوان متخصص کودکان، همواره بر این باورم که بسیاری از حوادثی که سلامت و جان کودکان را تهدید می‌کنند، قابل پیشگیری هستند. مسمومیت یکی از مهم‌ترین این حوادث است؛ اتفاقی که اغلب نه در خیابان یا محیط‌های ناشناخته، بلکه در امن‌ترین مکان از نگاه والدین، یعنی خانه، رخ می‌دهد.
کودکان، به‌ویژه در سنین زیر پنج سال، به دلیل کنجکاوی طبیعی، تمایل به کشف محیط و قرار دادن اشیا در دهان، بیش از سایر گروه‌های سنی در معرض مسمومیت‌های اتفاقی قرار دارند.
نکته مهم این است که برای ایجاد مسمومیت شدید در یک کودک، گاهی مقدار بسیار کمی از یک دارو یا ماده شیمیایی کافی است.
متخصص کودکان تاکید کرد: شایع‌ترین عوامل مسمومیت در کودکان شامل داروها که خطری پنهان در خانه هستند.داروهایی که برای بزرگسالان مفید و درمان‌کننده هستند، ممکن است برای کودکان بسیار خطرناک باشند.
داروهای قلبی، داروهای دیابت، مسکن‌ها، داروهای اعصاب و روان و حتی برخی مکمل‌های آهن و ویتامین‌ها در صورت مصرف نادرست می‌توانند مسمومیت‌های جدی ایجاد کنند.وی تاکید کرد: هرگز دارو را با عنوان «شکلات» یا «آبنبات» به کودک معرفی نکنید و داروها را حتی برای چند دقیقه در دسترس او قرار ندهید.فرجی با اشاره به مواد شوینده و شیمیایی،گفت: مایع سفیدکننده، جرم‌گیر، لوله‌بازکن، حشره‌کش‌ها و سایر مواد شیمیایی خانگی از عوامل مهم مسمومیت هستند.
منخصص کودکان تصریح کرد: یکی از خطرناک‌ترین اشتباهات، نگهداری این مواد در بطری‌های آب معدنی یا نوشابه است. کودک ممکن است بدون آگاهی از محتویات بطری، آن را بنوشد.همچنین ترکیب بعضی شوینده‌ها، مانند سفیدکننده با جرم‌گیرهای اسیدی، می‌تواند گازهای سمی تولید کند و سلامت تمام اعضای خانواده را به خطر بیندازد.فرجی با اشاره به گاز مونوکسیدکربن؛ قاتل خاموش افزود:مونوکسیدکربن گازی بی‌رنگ و بی‌بو است که بر اثر احتراق ناقص در وسایل گرمایشی ایجاد می‌شود.به گفته متخصص کودکان سردرد، تهوع، استفراغ، خواب‌آلودگی و کاهش سطح هوشیاری از علائم احتمالی این مسمومیت هستند؛البته کودکان ممکن است سریع‌تر از بزرگسالان دچار عوارض جدی شوند.
بازبینی وسایل گرمایشی، تهویه مناسب و استفاده از هشداردهنده استاندارد مونوکسیدکربن می‌تواند نجات‌بخش باشد. متخصص کودکان با اشاره به مواد غذایی و گیاهان سمی در بروز مسمومیت در کودکان،خاطرنشان کرد:مصرف غذاهای آلوده، قارچ‌های ناشناخته، برخی گیاهان آپارتمانی و مواد غذایی نگهداری‌شده در شرایط نامناسب نیز می‌تواند باعث مسمومیت شود. فرجی تاکید کرد: به کودکان آموزش دهیم که هیچ گیاه، میوه، دانه یا قارچ ناشناخته‌ای را بدون اجازه بزرگسالان نخورند.
وی درباره اینکه والدین چگونه از مسمومیت پیشگیری کنند؟ ابراز کرد: توصیه من به خانواده‌ها رعایت چند اصل ساده اما حیاتی است: تمام داروها، مواد شوینده و سموم را در کمدهای قفل‌دار و دور از دسترس و دید کودکان نگهداری کنید. متخصص کودکان متذکر شد: داروها را فقط با دوز مناسب سن و وزن کودک و طبق دستور پزشک مصرف کنید.
دارو و مواد شیمیایی را در بسته‌بندی اصلی خود نگه دارید. از مصرف خودسرانه دارو برای کودکان خودداری کنید. این متخصص کودکان تصریح کرد: هنگام حضور کودک در خانه، داروهای مهمانان و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها را نیز از دسترس خارج کنید. باتری‌های دکمه‌ای و آهنرباهای کوچک و قوی را دور از دسترس کودکان نگه دارید؛ بلع آنها حتی بدون علائم اولیه می‌تواند بسیار خطرناک باشد. از ایمنی وسایل گرمایشی و تهویه منزل اطمینان حاصل کنید.
فرجی درباره اینکه اگر کودک دچار مسمومیت شد، چه کنیم؟افزود: در چنین شرایطی، حفظ آرامش و اقدام سریع والدین اهمیت زیادی دارد.اولین توصیه من این است که هرگز کودک را وادار به استفراغ نکنید.استفاده خودسرانه از شیر، آب‌نمک، روغن، زغال فعال یا سایر درمان‌های خانگی ممکن است وضعیت کودک را بدتر کند.
متخصص کودکان افزود: اگر کودک ماده‌ای مشکوک خورده است، بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ یا مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم ۱۹۰ تماس بگیرید و طبق راهنمایی تخصصی اقدام کنید. حتی اگر کودک در ابتدا هیچ علامتی ندارد، نباید منتظر بروز علائم ماند.در صورت تماس ماده شیمیایی با پوست یا چشم، شست‌وشوی فوری با آب جاری به مدت حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه اهمیت دارد.
فرجی افزود: اگر مسمومیت ناشی از استنشاق گاز باشد، کودک را بدون به خطر انداختن ایمنی خود به هوای آزاد منتقل کنید و از اورژانس کمک بخواهید.کاهش هوشیاری، تشنج، اختلال تنفس و بی‌حالی شدید از علائم هشداردهنده‌ای هستند که نیاز به اقدام اورژانسی دارند.
متخصص کودکان یاداور شد: والدین کودکان خطر را مانند ما درک نمی‌کنند. برای یک کودک خردسال، یک قرص رنگی ممکن است شبیه شکلات باشد و یک بطری حاوی ماده شوینده ممکن است همانند یک نوشیدنی به نظر برسد.
وی اضافه کرد: ما نمی‌توانیم کنجکاوی کودکان را متوقف کنیم و اساساً نباید چنین کنیم؛ زیرا کنجکاوی بخشی از مسیر طبیعی رشد و یادگیری آن‌هاست. اما می‌توانیم محیطی فراهم کنیم که این کنجکاوی به بهای سلامت یا جان آنان تمام نشود.فرجی تصریح کرد: فراموش نکنیم که پیشگیری از مسمومیت، تنها دور نگه داشتن مواد خطرناک نیست؛ بلکه ایجاد فرهنگ ایمنی در خانواده است.
به عنوان یک متخصص کودکان، تأکید می‌کنم که هیچ اقدام درمانی به اندازه پیشگیری مؤثر، کم‌هزینه و ارزشمند نیست.گاهی تنها چند دقیقه توجه بیشتر، قفل کردن یک کمد دارو یا جابه‌جا کردن یک بطری ماده شوینده می‌تواند از حادثه‌ای تلخ جلوگیری کند.
منبع: سلامت نیوز
