تازهترین گزارش مؤسسه مالی جیپی مورگان از چشماندازی نگرانکننده در بازار جهانی نفت حکایت دارد؛ چشماندازی که از احتمال بروز یک «شکست آبشاری» در زنجیره تأمین انرژی خبر میدهد. در این تحلیل همچنین تأکید شده که در صورت تداوم بسته بودن تنگه هرمز، حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت خاورمیانه از بازار حذف میشود؛ عاملی که فشار بیسابقهای بر موجودیهای جهانی وارد کرده است.
به گزارش خبرنویس، در گزارش ۱۲ صفحهای با عنوان «توهم فراوانی» (The Illusion of Plenty) که در تاریخ ۳۰ آوریل ۲۰۲۶ توسط تیم تحقیقات کالاهای جیپی مورگان منتشر شده، آمده است: از مجموع حدود ۸.۴ میلیارد بشکه ذخایر جهانی نفت، تنها نزدیک به ۸۰۰ میلیون بشکه بدون ایجاد اختلال عملیاتی، عملاً قابل برداشت است.
در این تحلیل همچنین تأکید شده که در صورت تداوم بسته بودن تنگه هرمز، حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت خاورمیانه از بازار حذف میشود؛ عاملی که فشار بیسابقهای بر موجودیهای جهانی وارد کرده است.
این گزارش تأکید میکند که در صورت تداوم بسته بودن تنگه هرمز، ذخایر تجاری کشورهای عضو OECD تا خردادماه به سطح «استرس عملیاتی» خواهد رسید و تا شهریور ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶) به «کف عملیاتی» سقوط خواهد کرد.
کف عملیاتی به چه معناست؟
کف عملیاتی سطحی از ذخایر است که عبور از آن، عملکرد عادی زیرساختهای انرژی را مختل میکند؛ بهگونهای که فشار در خطوط لوله کاهش یافته، پایانههای صادراتی و وارداتی تعطیل میشوند و پالایشگاهها به دلیل کمبود خوراک از مدار خارج خواهند شد. در این شرایط، مساله صرفاً کمبود عرضه نیست، بلکه با یک اختلال سیستمی در کل زنجیره تأمین مواجه خواهیم بود.
در همین راستا، قاسم العلی، تحلیلگر بازار انرژی، با استناد به این گزارش، سناریوی احتمالی پس از رسیدن به کف عملیاتی را چنین ترسیم میکند:
روز اول: توقف فعالیت پالایشگاهها به دلیل نبود نفت خام
روز سوم: بروز کمبود فرآوردههای نفتی در پایانهها
روز هفتم:آغاز سهمیهبندی سوخت در جایگاهها
روز چهاردهم: اختلال گسترده در زنجیره تأمین
روز سیام: بروز بحران جدی در توزیع مواد غذایی
به گفته او، پیامدهای این بحران محدود به بنزین نخواهد بود و میتواند تمامی ابعاد اقتصاد و معیشت را تحت تأثیر قرار دهد.
نبود ضربهگیر ایمن در بازار
برخلاف بحرانهای پیشین، این بار بازار نفت فاقد یک حاشیه امن قابل اتکاست. ظرفیت مازاد تولید در میان اعضای اوپکپلاس محدود ارزیابی میشود و امکان جابهجایی سریع جریانهای عرضه نیز با موانع جدی مواجه است. بر همین اساس، جیپی مورگان تأکید میکند که «توهم فراوانی» در بازار نفت بهزودی جای خود را به واقعیت کمبود خواهد داد.
در چنین شرایطی، تحلیلگران نقش دولتها را در مدیریت بحران حیاتی میدانند؛ از جمله اقداماتی مانند سهمیهبندی اجباری سوخت، اعمال محدودیتهای صادراتی، کنترل قیمتها و حتی محدودیتهای تردد، مشابه آنچه در دوران همهگیری کرونا تجربه شد.
سؤال کلیدی در پایان ۲۰۲۶
بر اساس این گزارش، در فصل چهارم سال ۲۰۲۶، پرسش اصلی بازار دیگر درباره سطح قیمت نفت نخواهد بود، بلکه این خواهد بود که «آیا اساساً سوختی برای عرضه وجود دارد یا خیر؟»
منبع: اکوایران
