رئیس پژوهشکده علوم غدد درونریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با تشریح روند تحول داروهای جدید درمان چاقی در کشور، گفت: بهرهگیری از ظرفیت داروهای جدید درمان چاقی بدون توجه به آموزش بیمار، نحوه صحیح مصرف و نظارت بر درمان، نمیتواند به نتیجه مطلوب منجر شود و توسعه آموزش سلامت باید همزمان با ورود و گسترش این درمانها در کشور دنبال شود.
به گزارش خبرنویس به نقل از سالمخبر، فریدون عزیزی در یک نشست خبری در وزارت بهداشت و درمان با اشاره به تحول درمانهای دارویی چاقی اظهار کرد: در گذشته برخی عوارض دارویی موجب میشد بیماران پس از مدتی مصرف دارو را متوقف کنند اما با ورود داروهای جدیدتر، شرایط درمان تغییر کرده است.
وی افزود: «امروز درباره داروهای قویتری صحبت میکنیم که در ابتدا در گروه GLP-1ها بهصورت روزانه مصرف میشدند، اما اکنون انواع تزریقی هفتگی آنها نیز در دسترس است و حتی بهزودی تا دو ماه دیگر فرم خوراکی این داروها نیز وارد بازار ایران شود.»
عزیزی با اشاره به میزان کاهش وزن قابل دستیابی با این داروها ادامه داد: در برخی افراد، کاهش وزن میتواند به حدود ۲۰ درصد برسد؛ در حالی که حتی کاهش ۱۰ درصدی وزن نیز میتواند اثر قابل توجهی بر وضعیت متابولیک فرد داشته باشد.
به گفته وی، کاهش وزن در حدود ۱۰ درصد میتواند به کنترل بهتر بیماریهایی مانند دیابت و فشارخون کمک کند اما هنگامی که هدف، کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی و پیشگیری از عوارض جدی چاقی باشد، کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی وزن اهمیت پیدا میکند.
رئیس پژوهشکده علوم غدد درونریز و متابولیسم تأکید کرد که دستیابی به این میزان کاهش وزن برای همه افراد از طریق اصلاح سبک زندگی بهتنهایی آسان نیست و در برخی بیماران، استفاده از درمانهای دارویی مؤثر و در مواردی جراحیهای چاقی میتواند ضرورت پیدا کند.
ادعای افزایش خطر ابتلا به دیابت بر اثر مصرف این داروها، تاثیر منفی بر تراکم استخوان یا ابتلا به سرطان در شبکه مجازی؛ ادعاهایی است که از سوی متخصصان رد میشود. برعکس، کاهش وزن در افراد مبتلا به اضافهوزن و چاقی میتواند احتمال تبدیلشدن افراد در معرض خطر به دیابت را کاهش دهد.
ضرورت آموزش مصرف منطقی داروهای چاقی
وی با بیان اینکه در تهران حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد افراد اضافهوزن یا چاقی دارند،تصریح کرد: اگر اقدامات جدی در زمینه پیشگیری، افزایش فعالیت بدنی و تغذیه سالم انجام نشود، شرایط در سالهای آینده دشوارتر خواهد شد. نیاز است چالشهای موجود در زمینه مصرف این داروها بررسی شود و همزمان آموزش جامعه درباره نحوه صحیح مصرف داروها توسعه پیدا کند تا بتوان این مشکلات را کاهش داد
وی افزود: این داروها میتوانند در بسیاری از موارد بسیار مفید و مؤثر باشند، اما مصرف بیرویه و غیرمنطقی آنها نیز وجود دارد و باید این مسئله بهصورت جدی مورد بررسی قرار گیرد.
مجوز یک دارو به معنای صفر بودن عوارض نیست
عزیزی تاکید دارد که هیچ دارویی بدون عارضه نیست و دریافت مجوز به معنای آن نیست که دارو هیچ خطری ندارد. دارویی که وارد بازار میشود، پیش از دریافت مجوز باید مطالعات گستردهای را از نظر اثربخشی و ایمنی پشت سر بگذارد و پس از ورود به بازار نیز تحت پایش ایمنی قرار میگیرد. از این منظر، وجود یک عارضه بسیار نادر بهتنهایی به معنای شکست یک درمان یا ضرورت خروج دارو از بازار نیست. بسیاری از داروهای مورد استفاده در پزشکی دارای عوارض نادر هستند و آنچه اهمیت دارد، نسبت میان منافع و خطرات دارو و نحوه مدیریت و پایش آنهاست.
آیا آموزش مصرف داروهای کاهش وزن مغفول مانده است؟
وی در پاسخ به سوال سالمخبر مبنی بر اینکه آیا در کنار صدور مجوز و نظارت بر کیفیت و ایمنی دارو، آموزش بیمار، نحوه تجویز، دستورالعمل مصرف و پایش بیماران نیز به اندازه کافی مورد توجه قرار گرفته است؟ اظهار داشت: واقعیت این است که ایمنی یک دارو تنها به خود مولکول محدود نمیشود. نحوه انتخاب بیمار، دوز مصرفی، مدت درمان، بررسی بیماریهای زمینهای، پایش عوارض، وضعیت تغذیهای و عضلانی و همچنین آموزش بیمار، همگی بخشی از زنجیره مصرف منطقی دارو هستند.
عزیزی تاکید کرد: از همین رو با گسترش مصرف داروهای کاهش وزن، تدوین و اجرای پروتکلهای شفاف برای تجویز، مصرف و پایش این داروها میتواند از مصرف خودسرانه، برداشتهای نادرست از عوارض و همچنین شکلگیری موجهای اطلاعاتی نادرست در فضای مجازی جلوگیری کند.
وی گفت: در نهایت، مسئله اصلی نه دفاع مطلق از داروهای کاهش وزن و نه ترساندن جامعه از آنهاست؛ بلکه ایجاد یک مسیر علمی و نظارتی است که در آن بیمار بداند این دارو برای چه کسی، با چه دوزی، برای چه مدتی و تحت چه شرایطی باید مصرف شود و چه عوارضی نیازمند مراجعه فوری به پزشک است.
حسین پناه: امروز وارد مرحله تازهای از درمان چاقی شدهایم
فرهاد حسینپناه، فوق تخصص غدد و رئیس انجمن علمی متخصصان غدد درونریز ایران با اشاره به تحول ایجادشده در درمان دارویی چاقی گفت: داروهای جدید کاهش وزن با پشتوانه مطالعات بالینی گسترده، امکان کاهش وزن حداقل ۱۰ درصدی و در برخی موارد بیش از ۲۰ تا ۲۵ درصدی را فراهم کردهاند؛ با این حال، استفاده از این داروها باید تحت نظر پزشک و همراه با پایش اثربخشی و عوارض باشد و نباید این فرصت درمانی به مصرف خودسرانه و تجاری تبدیل شود.
وی با اشاره به تحول ایجادشده در درمان دارویی چاقی اظهار کرد: داروهایی که برای درمان چاقی وارد بازار میشوند، مسیر طولانی از مطالعات و پذیرشهای بالینی را طی میکنند و گاهی روند توسعه و ارزیابی آنها بیش از ۱۵ تا ۲۰ سال زمان میبرد تا در نهایت به بازار برسند.
وی افزود: در طول سه دهه اخیر، تولید دارو برای درمان چاقی همواره با چالشهای جدی همراه بوده است؛ چراکه بسیاری از داروهای تولیدشده یا از اثربخشی کافی برخوردار نبودند یا به دلیل عوارض جانبی قابل توجه، پس از چند سال از بازار دارویی خارج شدند.
حسین پناه با اشاره به نسل جدید داروهای کاهش وزن ادامه داد: امروز به ابزار جدیدی مجهز شدهایم و وارد مرحله تازهای از درمان چاقی شدهایم. باید توجه داشت که ما این داروها را از منظر سلامتمحور بررسی میکنیم؛ یعنی هدف تنها کاهش عدد وزن روی ترازو نیست، بلکه کاهش وزن باید با هدف ارتقای سلامت و کاهش پیامدهای ناشی از چاقی انجام شود.
رئیس انجمن علمی متخصصان غدد درونریز درباره ایمنی داروهای جدید کاهش وزن نیز گفت: بر اساس دادههای موجود، برخلاف بسیاری از داروهای قدیمی که به دلیل عوارض پس از مدتی از بازار خارج شدند، نسبت به ایمنی داروهای جدید اطمینان نسبی بیشتری وجود دارد و در حال حاضر ابزارهای علمی و دارویی مؤثرتری برای درمان چاقی در اختیار داریم.
حسین پناه با تأکید بر پشتوانه علمی این داروها تصریح کرد: داروهایی که امروز درباره آنها صحبت میکنیم، پشتوانه مطالعات و آزمایشهای بالینی گسترده و بلندمدت دارند و از این منظر اساساً با اخبار و اطلاعات نادرست منتشرشده در فضای مجازی قابل مقایسه نیستند.
وی در ادامه بر ضرورت مصرف صحیح این داروها تأکید کرد و گفت: نحوه تجویز، نحوه استفاده و پایش اثرات دارو اهمیت بسیار زیادی دارد. این داروها یک فرصت مناسب برای درمان چاقی هستند، اما لازم است درباره نحوه استفاده از آنها و بهویژه جنبههای تجاری و تبلیغاتی مرتبط با این داروها، هشدارهای بیشتری به جامعه داده شود.
رئیس پژوهشکده علوم غدد درونریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خاطرنشان کرد: باید به جامعه هشدار دهیم که این فرصت، در صورت استفاده صحیح و با نظارت پزشکان، میتواند به ارتقای سلامت عمومی کمک کند؛ اما نباید اجازه داد این موضوع به سمت مصرف غیرعلمی، خوددرمانی و نگاه صرفاً تجاری به داروهای کاهش وزن سوق پیدا کند.
حسین پناه تأکید کرد: استفاده از این داروها باید بر اساس تجویز پزشک، انتخاب صحیح بیمار و پایش مستمر اثربخشی و عوارض انجام شود تا ظرفیت علمی این داروها در مسیر صحیح درمان چاقی مورد استفاده قرار گیرد.
رئیس مرکز تحقیقات چاقی: کاهش وزن همیشه به معنای کاهش چربی نیست
مجید ولیزاده، فوق تخصص غدد و رئیس مرکز تحقیقات چاقی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با هشدار نسبت به مصرف خودسرانه داروهای جدید چاقی گفت: این داروها، دارو هستند و نباید صرفاً برای کم کردن چند کیلو وزن از داروخانه تهیه و مصرف شوند؛ چراکه در درمان چاقی باید اندیکاسیون علمی، وضعیت سلامت فرد، ترکیب بدن و حتی احتمال بازگشت وزن پس از کاهش یا قطع دارو مورد توجه قرار گیرد.
وی با تشریح چالشهای داروهای جدید مورد استفاده در درمان چاقی، نسبت به مصرف خودسرانه این داروها و نگاه تقلیلگرایانه به آنها به عنوان «داروی لاغری» هشدار داد و تأکید کرد که درمان چاقی باید بر مبنای ارزیابی جامع وضعیت جسمی، روانی و اجتماعی بیمار انجام شود.
داروهای چاقی را خودسرانه از داروخانه تهیه نکنید
رئیس مرکز تحقیقات چاقی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به مصرف خودسرانه این داروها اظهار کرد: «این دارو مدیکیشن است، دارو است و خیلی وقتها افراد به داروخانه مراجعه میکنند، دارو را میگیرند و خودشان مصرف میکنند و فکر میکنند که بالاخره میخواهند چند کیلو وزن کم کنند. تزریق هم که هفتهای یک بار است، ولی در حالی که باید به اندیکاسیونهای علمی توجه داشت و مشخص شود دارو برای چه فردی و در چه شرایطی باید مورد استفاده قرار گیرد.
قضاوت درباره داروهای چاقی در فضای مجازی نباید صفر و صدی باشد
وی تأکید کرد که نگاه به این داروها نباید تحت تأثیر تبلیغات یا تخریبهای افراطی در فضای مجازی قرار گیرد و افزود: «در حالی که ما میدانیم که اثر محافظتی برای قلب و ریه و کبد و تمام بخشهای دیگر دارد به شرطی که به صورت moderate استفاده بشود
رئیس مرکز تحقیقات چاقی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در مجموع بر ضرورت نگاه علمی و جامع به داروهای چاقی تأکید کرد؛ نگاهی که در آن، انتخاب بیمار مناسب، رعایت اندیکاسیونهای درمانی، پایش عوارض، بررسی ترکیب بدن، توجه به بیماریهای همراه و طراحی برنامه برای حفظ وزن پس از کاهش یا قطع دارو، همگی در کنار یکدیگر قرار گیرند.
داروی لاغری، محصول آرایشی نیست؛ خرید از آرایشگاه ممنوع
محمد هاشمی، دبیر علمی انجمن پیشگیری از چاقی ایران، با اشاره به تفاوت ماهوی دارو با سایر کالاهای مصرفی، نسبت به مصرف خودسرانه داروهای کاهش وزن هشدار داد و گفت: تصمیمگیری درباره مصرف دارو نمیتواند بر اساس تشخیص فردی یا توصیه افراد غیرمتخصص انجام شود و انتخاب دارو باید پس از بررسی شرایط هر بیمار و ارزیابی دقیق فواید و عوارض احتمالی آن توسط پزشک صورت گیرد.
وی با تأکید بر اینکه مسیر قانونی عرضه دارو، داروخانه است، افزود: تجویز، توصیه یا عرضه داروهای کاهش وزن از سوی افراد فاقد صلاحیت حرفهای میتواند سلامت مصرفکنندگان را به خطر بیندازد.
هاشمی با اشاره به برخی تخلفات در زمینه عرضه این داروها اظهار کرد: حتی در برخی موارد، داروهای کاهش وزن بدون نسخه پزشک در داروخانهها عرضه میشوند و تبلیغات مربوط به برندهای مختلف این داروها نیز صورت میگیرد؛ اقدامی که نمیتوان آن را تأیید کرد.
دبیر علمی انجمن پیشگیری از چاقی ایران همچنین نسبت به گسترش عرضه داروهای کاهش وزن خارج از شبکه رسمی هشدار داد و گفت: گزارشهایی از فروش و حتی تزریق این داروها در فضای مجازی و آرایشگاهها وجود دارد؛ در حالی که چنین اقداماتی بدون ارزیابی پزشکی و نظارت حرفهای میتواند احتمال بروز عوارض را افزایش دهد.
هاشمی تأکید کرد: داروهای کاهش وزن، برخلاف کالاهای عادی، باید بر اساس وضعیت سلامت، شرایط جسمی و نیاز درمانی هر فرد انتخاب و مصرف شوند و خارج کردن این داروها از چرخه نظارت پزشکی، میتواند پیامدهای جدی برای سلامت افراد داشته باشد.
منبع: سلامت نیوز
