به گزارش خبرنویس، بازار خودروهای وارداتی در ایران حالا با مسئلهای فراتر از قیمت خرید مواجه است. خودرویی که با هزینه چند میلیارد تومانی خریداری میشود، ممکن است در زمان خرابی نهتنها به تعمیرکاری متخصص نیاز داشته باشد، بلکه مالک برای پیدا کردن قطعه مناسب نیز با دردسر و هزینه سنگین مواجه شود.
این وضعیت در هفتههای اخیر با مطرح شدن بحث کاهش کیفیت بنزین و پایین بودن اکتان سوخت جدیتر شده است. موتورهای مدرن، بهخصوص پیشرانههای توربوشارژ و تزریق مستقیم، حساسیت بیشتری به کیفیت سوخت دارند و استفاده مداوم از بنزین نامتناسب میتواند زمینه بروز ناک، افزایش دمای احتراق و در شرایط شدید، آسیب به قطعات موتور را فراهم کند.
ناک زمانی اتفاق میافتد که بخشی از مخلوط سوخت و هوا در شرایط فشار و دمای بالا، به شکل کنترلنشده مشتعل شود. خودروهای جدید به حسگر ناک و سیستم مدیریت موتور مجهزند و میتوانند با تغییر زمان جرقه یا کاهش فشار توربو، تا حدی این مشکل را کنترل کنند؛ اما این سیستمها نمیتوانند برای همیشه جای سوخت مناسب را بگیرند.
در بازار تعمیرات خودرو، گزارشهایی از بروز آسیبهای جدی به موتور برخی خودروهای وارداتی جدید مطرح شده است. مرسدسبنز C200 جدید، وویا فری ، لوکانو و برخی خودروهای دیگر در میان مدلهایی هستند که مالکان آنها با هزینههای سنگین تعمیرات مواجه شدهاند. در مواردی که آسیب به بخشهای اصلی پیشرانه وارد شود، هزینه تعمیر میتواند به چند صد میلیون تومان برسد و در صورت نیاز به تعویض کامل موتور، رقم نهایی حتی از مرز میلیارد تومان عبور کند.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که نمیتوان هر خرابی موتور را مستقیماً به بنزین نسبت داد و تشخیص علت نیازمند بررسی فنی خودرو است. کیفیت سوخت، وضعیت روغن، سیستم خنککاری، توربو، انژکتورها و نحوه استفاده از خودرو همگی میتوانند در بروز خرابی نقش داشته باشند.
قطعه هم گران و هم نایاب شده است
در کنار مسئله سوخت، بازار قطعات یدکی نیز شرایط متفاوتی را تجربه میکند. افزایش قیمت مواد اولیه، هزینه واردات، حملونقل، نوسان ارز و محدودیتهای تجاری باعث شده قیمت بسیاری از قطعات افزایش پیدا کند.
البته نمیتوان گفت تمام قطعات خودرو در بازار کمیاب شدهاند. برای خودروهای داخلی و مدلهای پرتیراژ، همچنان شبکه گستردهای از تولیدکنندگان و فروشندگان وجود دارد. مشکل اصلی بیشتر در خودروهای وارداتی، مونتاژی و مدلهای کمتیراژ دیده میشود؛ جایی که برخی قطعات تخصصی موتور، گیربکس، سیستمهای برقی و الکترونیکی یا قطعات بدنه ممکن است بهراحتی پیدا نشوند.
در چنین شرایطی، تفاوت میان «نبود قطعه» و «سخت شدن دسترسی به قطعه» اهمیت زیادی دارد. گاهی قطعه در بازار وجود دارد اما قیمت آن آنقدر افزایش یافته که مالک ترجیح میدهد سراغ تعمیر یا نمونه دستدوم برود. در موارد دیگر نیز قطعه موجود است، اما پیدا کردن نمونه اصلی و مطمئن زمانبر است.
این وضعیت برای مالک خودروی وارداتی میتواند بسیار پرهزینه باشد. یک قطعه الکترونیکی یا مکانیکی که در بازار جهانی قیمت مشخصی دارد، در ایران به دلیل هزینه واردات، محدودیت عرضه و واسطههای متعدد ممکن است با چند برابر قیمت به دست مصرفکننده برسد.
تعمیر قطعه به جای تعویض؛ انتخابی که اجباری شده است
افزایش قیمت قطعات باعث شده الگوی رفتار مالکان نیز تغییر کند. در گذشته بسیاری از قطعات خرابشده بدون تردید تعویض میشدند، اما امروز تعمیر و بازسازی قطعه به یکی از گزینههای اصلی مالکان تبدیل شده است.
قطعاتی مانند دینام، استارت، برخی پمپها، تجهیزات سیستم تهویه، قطعات الکترونیکی و بخشی از اجزای فنی موتور و گیربکس، در صورت امکان تعمیر، به تعمیرگاههای تخصصی سپرده میشوند.
این اتفاق لزوماً منفی نیست. تعمیر تخصصی یک قطعه میتواند هزینه مالک خودرو را کاهش دهد؛ اما مشکل زمانی ایجاد میشود که تعمیرکار بدون تجهیزات و دانش کافی اقدام به بازسازی قطعه کند. در این حالت، ممکن است خرابی مجدداً تکرار شود و حتی به بخشهای دیگر خودرو آسیب بزند.
قطعات استوک؛ بازار جدیدی که رونق گرفته است
همزمان با افزایش قیمت قطعات نو، بازار قطعات استوک نیز رونق بیشتری گرفته است.
قطعات استوک که از خودروهای تصادفی، از رده خارج یا اوراقی جدا میشوند، برای بسیاری از مالکان خودروهای وارداتی به گزینهای اقتصادیتر تبدیل شدهاند. در برخی موارد، یک قطعه اصلی استوک میتواند به دلیل کیفیت ساخت بهتر، حتی گزینه مناسبتری نسبت به قطعه متفرقه و ارزانقیمت باشد.
قطعات بدنه، چراغ، آینه، تریم داخلی و برخی تجهیزات جانبی بیشترین ظرفیت را برای استفاده بهصورت استوک دارند. اما در قطعات حساس موتور، گیربکس و تجهیزات الکترونیکی، تشخیص سلامت قطعه اهمیت بیشتری دارد.
به همین دلیل، فعالان بازار توصیه میکنند قطعات استوک حساس تنها پس از بررسی توسط تعمیرکار متخصص خریداری شوند و در صورت امکان، فروشنده مهلت تست یا ضمانت سلامت ارائه کند.
بازار تعمیرکارها داغتر از همیشه
مجموع این شرایط، بازار تعمیرات خودرو را نیز تحت تأثیر قرار داده است. وقتی قیمت قطعه نو بالا میرود یا قطعه بهراحتی پیدا نمیشود، مشتری ناچار است ابتدا سراغ تعمیر قطعه قبلی برود و در مرحله بعد، بازار استوک را بررسی کند.
به این ترتیب، تعمیرکاران متخصص خودروهای وارداتی، بازسازیکنندگان قطعات و فروشندگان قطعات استوک بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتهاند.
اما این رونق برای همه فعالان بازار به یک اندازه خبر خوبی نیست. افزایش تقاضا برای قطعه استوک و تعمیر، در صورت نبود نظارت، میتواند زمینه ورود قطعات بیکیفیت یا حتی قطعات معیوب را نیز فراهم کند. تشخیص قطعه اصلی از نمونه تقلبی یا تشخیص یک قطعه استوک سالم از نمونهای که عمر مفید خود را از دست داده، برای مصرفکننده عادی همیشه آسان نیست.
خودرو گران شده، اما هزینه مالکیت هم بالا رفته است
آنچه امروز در بازار خودروهای وارداتی اتفاق میافتد، نشان میدهد قیمت خرید خودرو تنها بخشی از هزینه واقعی مالکیت است.
خودرویی که با فناوری جدید، موتور توربوشارژ، تجهیزات الکترونیکی متعدد و امکانات رفاهی فراوان وارد کشور میشود، به سوخت مناسب، قطعات قابل دسترس و تعمیرکار متخصص نیاز دارد.
اگر یکی از این حلقهها دچار مشکل شود، هزینه مالکیت خودرو بهشدت افزایش پیدا میکند. حالا اگر همزمان کیفیت سوخت محل تردید باشد، قطعات گران شوند و دسترسی به قطعات اصلی دشوار شود، مالک با مجموعهای از هزینههای پیشبینینشده مواجه خواهد شد.
ماجرای خودروهای وارداتی در ایران دیگر فقط به قیمت خودرو ختم نمیشود؛ مسئله اصلی این است که مالک بعد از خرید، چگونه باید آن را نگهداری کند. بنزین نامتناسب میتواند موتور را تحت فشار قرار دهد، گرانی و دشواری دسترسی به قطعه هزینه تعمیر را بالا ببرد و در نهایت، بازار تعمیر و قطعات استوک به تنها راه فرار بسیاری از مالکان از هزینههای سنگین تبدیل شود.
در چنین شرایطی، واردات خودرو بدون ایجاد یک زنجیره پایدار برای تأمین سوخت مناسب، قطعات یدکی و خدمات تخصصی نمیتواند به معنای واقعی کلمه نوسازی بازار خودرو باشد؛ زیرا ممکن است مصرفکننده در زمان خرید یک خودروی مدرن تحویل بگیرد، اما هنگام اولین خرابی جدی، با بازاری مواجه شود که هزینه تعمیر آن به اندازه قیمت یک خودروی اقتصادی تمام میشود.
منبع: رکنا
