انتشار گزارشهای سهماهه در کدال نشان میدهد شرکتهای بورسی، برخلاف انتظار ناشی از رکود فصلی و اختلالات جنگ، بهار ۱۴۰۵ را با جهش قابل توجه سودآوری پشت سر گذاشتهاند؛ روایتی که میتواند چشمانداز سودسازی امسال را دستخوش تغییر کند.
فصل بهار، به طور سنتی فصل اوج سودآوری شرکتهای بورسی محسوب نمیشود. تعطیلات نوروز، کاهش تعداد روزهای کاری، انجام تعمیرات اساسی در برخی صنایع و کند شدن نسبی فعالیتهای اقتصادی، معمولاً باعث میشود صورتهای مالی سهماهه نخست سال نسبت به فصول بعد، سود کمتری را به ثبت برسانند. امسال نیز همزمانی این الگوی فصلی با جنگ و افزایش نااطمینانیهای اقتصادی، انتظار افت بیشتر عملکرد شرکتها را تقویت کرده بود.
با این حال، گزارشهای منتشرشده در سامانه کدال، تصویر متفاوتی را روایت میکنند. بررسی صورتهای مالی شرکتهایی که تاکنون گزارش سهماهه خود را منتشر کردهاند، نشان میدهد بخش قابل توجهی از بنگاههای بورسی نه تنها از شوکهای ابتدای سال عبور کردهاند، بلکه نسبت به بهار سال گذشته رشد محسوسی در درآمد و سودآوری ثبت کردهاند.
بهار؛ ضعیفترین فصل سنتی سودسازی
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که روند تاریخی سود خالص شرکتها نیز مورد بررسی قرار گیرد. دادههای فصلی از سال ۱۴۰۱ تاکنون نشان میدهد سودآوری شرکتهای بورسی از یک الگوی نسبتاً ثابت پیروی میکند؛ بهگونهای که بهار معمولاً کمسودترین فصل سال است و با عبور از تابستان و پاییز، سود شرکتها به تدریج افزایش یافته و در زمستان به اوج خود میرسد. این الگو طی چهار سال گذشته تقریباً بدون استثنا تکرار شده است.
بر همین اساس، سود خالص شرکتها از حدود ۱۳۶ همت در بهار ۱۴۰۱ به ۱۵۴ همت در بهار ۱۴۰۲ و ۱۴۳ همت در بهار ۱۴۰۳ رسیده بود؛ ارقامی که فاصله قابل توجهی با سودهای ثبتشده در زمستان همان سالها داشت. اما بهار ۱۴۰۵ از این منظر عملکرد متفاوتی را به ثبت رسانده است. مجموع سود خالص شرکتهای منتشرکننده گزارش تا این مقطع به حدود ۵۴۱ هزار میلیارد تومان رسیده؛ در حالی که این رقم در بهار سال گذشته حدود ۱۹۱ هزار میلیارد تومان بود. به بیان دیگر، سود خالص شرکتها نسبت به دوره مشابه سال قبل نزدیک به سه برابر شده و رشدی در حدود ۱۸۴ درصد را تجربه کرده است.
چه عواملی سود شرکتها را افزایش داد؟
البته این رشد را نمیتوان تنها به افزایش تولید یا رونق فعالیتهای اقتصادی نسبت داد. مرور گزارشهای کدال نشان میدهد عوامل متعددی در این بهبود نقش داشتهاند؛ از افزایش نرخ فروش محصولات و رشد نرخ ارز گرفته تا کنترل بهای تمامشده، مدیریت هزینهها، افزایش بهرهوری، توسعه بازارهای فروش و رشد عرضه محصولات در بورس کالا. برای نمونه، شرکتهایی مانند فملی، بوعلی، شاراک، فگستر، شغدیر، ساینا و تعدادی از شرکتهای دارویی، هر یک با اتکا به یکی یا ترکیبی از این عوامل، رشد قابل توجهی در سودآوری خود ثبت کردهاند.
در مقابل، برخی شرکتها نیز نشان دادند که کیفیت سود همچنان باید مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرد. شفافسازی بانک صادرات درباره اثر الزام بانک مرکزی در اخذ ذخایر مطالبات مشکوکالوصول، نمونهای از این موضوع است که تغییرات سود همواره صرفاً ناشی از عملکرد عملیاتی نیست و گاهی متغیرهای حسابداری و مقرراتی نیز بر صورتهای مالی اثرگذار هستند.
آیا این روند در ادامه سال تکرار میشود؟
با وجود این، اگر الگوی تاریخی سودسازی شرکتها در سالهای گذشته تکرار شود، بهار تنها نقطه آغاز مسیر سودآوری سال خواهد بود. از آنجا که سود شرکتها معمولاً در نیمه دوم سال و بهویژه فصل زمستان به بالاترین سطح خود میرسد، ثبت چنین عملکردی در ضعیفترین فصل سال میتواند نشانهای از ظرفیت رشد بیشتر سودآوری در ادامه سال ۱۴۰۵ باشد.
البته تحقق این سناریو به ثبات متغیرهای کلان وابسته است. استمرار شرایط فعلی در نرخ ارز، قیمتهای جهانی کالاها، سیاستهای پولی و مالی، وضعیت انرژی و کاهش ریسکهای سیاسی میتواند زمینه تداوم روند سودسازی شرکتها را فراهم کند. در مقابل، هرگونه تغییر جدی در این متغیرها، مسیر سودآوری صنایع مختلف را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
چشمانداز سودسازی در سال ۱۴۰۵
در مجموع، گزارشهای سهماهه امسال نشان میدهد شرکتهای بورسی برخلاف انتظارات اولیه، سال ۱۴۰۵ را با شروعی قدرتمند آغاز کردهاند. اگرچه برای قضاوت قطعی درباره کل سال هنوز زود است، اما تکرار الگوی فصلی سودآوری در کنار ثبت یکی از قویترین عملکردهای بهاری سالهای اخیر، این احتمال را تقویت میکند که مجموع سود خالص شرکتهای بورسی در پایان سال ۱۴۰۵ نیز در سطوحی بالاتر از سال گذشته قرار گیرد؛ مشروط بر آنکه متغیرهای کلان اقتصادی و ریسکهای بیرونی، این مسیر را دستخوش تغییر نکنند.
منبع: اکوایران
