به گزارش خبرگزاری ایمنا، هوش مصنوعی در سالهای اخیر از حوزههای تخصصی فناوری فراتر رفته و به یکی از ابزارهای اثرگذار در حوزههای علوم انسانی و تربیتی تبدیل شده است؛ ظرفیتی که میتواند با تحلیل دادههای آموزشی، شناخت تفاوتهای فردی و ارائه محتوای متناسب با نیاز هر دانشآموز، مسیر یادگیری را متحول کند.
در همین راستا، گروهی از پژوهشگران و دانشجویان دانشگاه تهران با طراحی پلتفرم «بوبامزی» تلاش کردهاند یادگیری در دوره ابتدایی را از قالبهای تکراری فاصله دهند و آن را به تجربهای تعاملی، جذاب و متناسب با ویژگیهای هر کودک تبدیل کنند.
بازی؛ از ابزار جذابیت تا بخشی از فرایند یادگیری
سید حسین حسینینورزاد، عضو هیئت علمی دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره ایده شکلگیری پلتفرم بوبامزی اظهار کرد: یکی از مسائل مهم در آموزش دوره ابتدایی، تثبیت یادگیری است؛ فرایندی که به تمرین، مرور و تکرار نیاز دارد، اما اگر این تکرار به شکل نامناسبی انجام شود، میتواند برای کودک خستهکننده باشد.
وی افزود: ایده بوبامزی از این مسئله شکل گرفت که چگونه میتوان تمرین و تکرار را به تجربهای تبدیل کرد که دانشآموز نهتنها از انجام آن خسته نشود، بلکه با انگیزه بیشتری مسیر یادگیری را ادامه دهد. پاسخ این پلتفرم، ترکیب بازی، یادگیری و فناوری است.
عضو هیئت علمی دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران ادامه داد: در بوبامزی، بازی صرفاً ابزاری برای جذابتر کردن آموزش نیست، بلکه خودِ جهان بازی نیز بخشی از تجربه یادگیری محسوب میشود؛ بنابراین طراحی شخصیتها، فضاها، داستانها و شیوه ارائه محتوا بهگونهای انجام شده است که دانشآموز در یک جهان یکپارچه و معنادار قرار گیرد.
تلاش برای شکلدهی به یک جهان بازی متناسب با فرهنگ ایرانی
حسینینورزاد با اشاره به رویکرد فرهنگی این پلتفرم گفت: در طراحی بوبامزی تلاش شده است زبان، فرهنگ و زیست ایرانی در ساخت جهان بازی مورد توجه قرار گیرد. نامگذاری دورهها و بازیها، شخصیتها، فضاها، داستانها، ضربالمثلها و سایر ارجاعات فرهنگی در کنار طراحی بصری به شکل هماهنگ انتخاب شدهاند.
وی تصریح کرد: هدف این است که کودک با محیطی روبهرو شود که برای او آشنا و قابل درک باشد و در عین حال، ظرفیت لازم برای تجربه یادگیری در یک فضای بازیمحور را فراهم کند. به این ترتیب، فرهنگ ایرانی صرفاً یک عنصر تزئینی در طراحی نیست، بلکه در شکلگیری تجربه کاربر نقش دارد.
شخصیسازی یادگیری با کمک هوش مصنوعی و تحلیل داده
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران درباره نقش فناوری در بوبامزی عنوان کرد: این پلتفرم از بازیوارسازی، هوش مصنوعی و تحلیل دادههای یادگیری در کنار یکدیگر استفاده میکند تا دانشآموز بتواند متناسب با سن، سطح و سرعت یادگیری خود تمرین کند.
وی افزود: عملکرد دانشآموز در بازیها و فعالیتهای مختلف دادههایی را ایجاد میکند که میتوان از طریق تحلیل آنها، وضعیت یادگیری او را در مباحث مختلف بررسی کرد. این اطلاعات میتواند به ارائه تجربهای متناسبتر با شرایط هر دانشآموز کمک کند.
حسینینورزاد ادامه داد: در این فرایند، والدین نیز میتوانند مسیر یادگیری فرزند خود را دنبال کنند و از طریق گزارشهای تحلیلی، نقاط قوت و زمینههایی را که نیازمند تمرین بیشتری است، بهتر بشناسند.
آموزش مهارتهای زندگی در کنار مفاهیم درسی
وی با بیان اینکه بوبامزی تنها به آموزش محتوای درسی محدود نمیشود، گفت: یکی از ویژگیهای این پلتفرم، توجه همزمان به یادگیری دروس و پرورش مهارتهای ضروری برای زندگی است. دانشآموز در کنار تمرین مفاهیم درسی، مهارتهایی مانند تفکر، حل مسئله، کارآفرینی، سواد مالی و مهارتهای زندگی را نیز تجربه میکند.
عضو هیئت علمی دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران اضافه کرد: چنین رویکردی باعث میشود بازی و یادگیری در یک مسیر مشترک قرار بگیرند و کودک صرفاً برای کسب امتیاز یا عبور از یک مرحله بازی نکند، بلکه بخشی از مهارتها و مفاهیم مورد نیاز خود را در جریان همین تجربه تمرین کند.
حسینینورزاد درباره نتایج ارزیابی تجربه کاربران این پلتفرم گفت: در ارزیابی انجامشده از تجربه کاربران در نوروز ۱۴۰۵، ۷۹ درصد دانشآموزان بازیهای بوبامزی را متناسب با سطح خود دانستهاند و ۸۳ درصد نیز اعلام کردهاند که علاقهمند هستند در آینده از بوبامزی استفاده کنند.
وی افزود: در بخش مربوط به والدین نیز ۷۲ درصد اعلام کردهاند که بوبامزی به شناخت نقاط قوت و زمینههای بهبود فرزندشان کمک کرده است. همچنین ۸۳ درصد آموزگاران معتقد بودهاند گزارشهای بوبامزی به شناخت بهتر دانشآموزان کمک میکند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به میزان استفاده از این پلتفرم اظهار کرد: بوبامزی تاکنون بیش از ۲۰ هزار کاربر از سراسر کشور را تحت پوشش قرار داده است و موفق به دریافت جایزه ملی یونسکو در یادگیری الکترونیکی شده است.
وی ادامه داد: این محصول تأییدیه دانشبنیانی در حوزه کاربرد فناوریهای رایانهای در علوم انسانی را دریافت کرده است که نشاندهنده ظرفیت استفاده از فناوریهای نوین در حوزههایی فراتر از کاربردهای مرسوم فناوری است.
هوش مصنوعی؛ فرصتی برای پیوند رشتههای مختلف دانشگاهی
حسینینورزاد درباره اهمیت قرار گرفتن بوبامزی در طرح راهبردی هاتف نیز گفت: توسعه چنین محصولی نشان میدهد هوش مصنوعی صرفاً موضوعی مربوط به رشتههای مهندسی و علوم رایانه نیست و میتواند در حوزههای مختلف علوم انسانی و هنر نیز به کار گرفته شود.
وی افزود: در شکلگیری و توسعه چنین محصولی، حوزههایی مانند علوم تربیتی، روانشناسی تربیتی، طراحی بازی، طراحی بصری، تحلیل داده و اقتصاد دانشبنیان در کنار فناوری قرار میگیرند و یک محصول میانرشتهای را شکل میدهند.
عضو هیئت علمی دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: حضور بوبامزی در طرح راهبردی «هاتف»، برنامه مشترک دانشگاه تهران و معاونت علمی ریاستجمهوری، فرصتی برای ارائه دستاوردهای این محصول و گفتوگو درباره مسیر توسعه، تجاریسازی و سرمایهگذاری در این حوزه فراهم کرده است.
وی گفت: تجربه بوبامزی میتواند نشان دهد که ظرفیت هوش مصنوعی در دانشگاهها تنها به تولید ابزارهای فناورانه محدود نیست، بلکه میتواند به شکلگیری راهکارهای جدید در آموزش، هنر، علوم انسانی و سایر حوزههای تخصصی منجر شود.
منبع: ایمنا
