به گزارش خبرگزاری ایمنا، تحولات جمعیتی در هر کشور یکی از مهمترین شاخصهای توسعه و آیندهنگری به شمار میرود؛ شاخصی که میتواند مسیر رشد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یک جامعه را در دهههای آینده تعیین کند. در سالهای اخیر، بسیاری از کشورها با تغییرات جدی در ساختار سنی جمعیت خود روبهرو شدهاند و حرکت به سمت سالمندی، چالشهای متعددی را در حوزه نیروی انسانی و پویایی اجتماعی آنها ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، مفهوم پنجره جمعیتی به عنوان یک فرصت محدود زمانی برای بهرهگیری از جمعیت جوان و فعال، اهمیت ویژهای پیدا کرده است. این دوره زمانی، بهترین فرصت برای رشد و توسعه پایدار محسوب میشود و در صورت استفاده نشدن صحیح از آن، کشورها با کاهش نیروی کار و افزایش جمعیت سالمند روبهرو خواهند شد.
از سوی دیگر، ازدواج بهعنوان یکی از پایههای اصلی شکلگیری خانواده و تداوم نسل، نقش مستقیم و تعیینکنندهای در روند تحولات جمعیتی دارد و شرایط مختلف میتواند بر تصمیم جوانان برای تشکیل خانواده تأثیر بگذارد و در صورت وجود موانع متعدد، این تصمیم به تعویق افتاده است یا با دشواری همراه شود.
در این میان، توجه به سیاستهای حمایتی، فرهنگسازی و کاهش موانع پیشروی ازدواج جوانان، بهعنوان یکی از راهکارهای مهم برای مدیریت وضعیت جمعیتی مطرح میشود؛ موضوعی که میتواند در کنار سایر اقدامات، به حفظ پویایی جمعیت و تقویت بنیان خانواده در جامعه کمک کند.
فرصتی محدود تا بسته شدن پنجره جمعیتی / چرا جوانی جمعیت اهمیت دارد؟
لیلا سادات ابطحی، مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه موضوع جمعیت، موضوعی بسیار مهم و راهبردی است، اظهار کرد: در حال حاضر در بازه زمانی حساسی قرار داریم و فرصت باقیمانده تا بسته شدن پنجره جمعیتی کشور محدود است. کشورهایی که پنجره جمعیتی آنها بسته میشود، فرصت توسعه و رشد پایدار خود را از دست میدهند و به سمت جامعهای با جمعیت سالخورده یا همان نسل نقرهای حرکت میکنند.
وی با بیان اینکه در چنین شرایطی، توانمندی و ظرفیت نیروی انسانی کشور بهتدریج کاهش پیدا میکند و جامعه دچار رکود میشود، افزود: با توجه به موضوعات بیان شده، ضروری است که در این فرصت باقیمانده، نهایت استفاده را از ظرفیتهای موجود داشته باشیم که یکی از مهمترین اقداماتی که میتواند در این مسیر انجام شود، آسانسازی ازدواج جوانان است.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان تصریح کرد: باید فضاهایی فراهم شود که جوانان بتوانند با حمایتها، امکانات و تسهیلات موجود، این مسیر مهم و در عین حال دشوار را راحتتر طی کنند و به ازدواجی پایدار و همراه با خوشبختی برسند؛ در واقع میتوان گفت ازدواج نوعی سرمایهگذاری است که نهتنها در زندگی فردی بلکه در آینده جمعیت کشور نیز اثرگذار است.
ابطحی با بیان اینکه بیشترین میزان رشد جمعیت در فرزند اول و دوم اتفاق میافتد و این موضوع نیز بهصورت مستقیم از مسیر ازدواج شکل میگیرد، ادامه داد: هر اقدامی در راستای آسانسازی ازدواج، در حقیقت نوعی سرمایهگذاری برای آینده جمعیتی کشور محسوب میشود.
میانگین سن ازدواج در پسران حدود ۲۹ سال و در دختران حدود ۲۴ سال است / باورهایی که فرصتهای مناسب زندگی را میسوزاند
وی گفت: در حال حاضر سن ازدواج در جامعه افزایش یافته است، بهطوری که میانگین سن ازدواج در پسران حدود ۲۹ سال و در دختران حدود ۲۴ سال است و امیدواریم با فرهنگسازی مناسب، ایجاد فضاهای حمایتی و انجام روشنگریهای لازم، بتوانیم به جوانان کمک کنیم تا در زمان مناسبتری وارد مرحله ازدواج شوند.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان با بیان اینکه گاهی افراد در انتظار شرایط اقتصادی بهتر یا وضعیت مطلوبتر، فرصتهای مناسب زندگی را از دست میدهند، اضافه کرد: در برخی استانها، بعضی رسوم و توقعات دستوپاگیر نیز فرایند ازدواج را برای جوانان دشوارتر کرده است.
ابطحی خاطرنشان کرد: انتظار میرود خانوادهها با درک شرایط اقتصادی و اجتماعی موجود، با یکدیگر مهربانتر باشند و همانگونه که برای خودشان رضایت دارند، برای دیگران نیز همان را بپسندند و کاهش توقعات در موضوعاتی همچون جهیزیه و مهریه میتواند نقش مهمی در آسان کردن ازدواج جوانان داشته باشد.
ازدواج بهعنوان تصمیمی بنیادین در زندگی فردی، علاوه بر تأثیرات شخصی، پیامدهای گستردهای در سطح اجتماعی و جمعیتی دارد و آسان کردن این مسیر میتواند به افزایش نرخ تشکیل خانواده و در نتیجه تقویت ساختار جمعیتی کشور کمک کند.
در شرایطی که میانگین سن ازدواج در جامعه افزایش یافته است، توجه به عوامل اجتماعی، فرهنگی و ذهنی مؤثر بر این روند اهمیت دوچندان پیدا میکند و ایجاد تعادل میان انتظارات و واقعیتهای موجود، میتواند زمینه را برای تصمیمگیری منطقیتر جوانان فراهم کند.
بخشی از موانع ازدواج، ریشه در باورها، رسوم و توقعات غیرضروری دارد که با اصلاح نگرشها و افزایش آگاهی اجتماعی قابل مدیریت است و کاهش این موانع میتواند نقش مهمی در آسان کردن مسیر تشکیل خانواده ایفا کند.
آینده جمعیتی کشور در گرو مجموعهای از تصمیمها و سیاستهای هماهنگ است؛ تصمیمهایی که از سطح خانواده تا سیاستگذاریهای کلان را در بر میگیرد و میتواند مسیر حرکت جامعه را به سمت پویایی یا سالمندی تعیین کند.
منبع: ایمنا
