به گزارش خبرگزاری ایمنا، در دنیای امروز، میزان آگاهی و مسئولیتپذیری اجتماعی افراد، یکی از مهمترین معیارهای سنجش سلامت و بلوغ یک جامعه به شمار میآید. این مسئولیت زمانی ارزش بیشتری پیدا میکند که با کودکانی روبهرو باشیم که جهان را به شیوهای متفاوت درک میکنند و برای برقراری ارتباط با محیط پیرامون خود به درک، صبوری و همراهی بیشتری نیاز دارند؛ کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم از جمله این گروه هستند که کیفیت زندگی آنها تا حد زیادی به نوع نگاه و رفتار جامعه وابسته است.
اوتیسم نشانهای از ناتوانی مطلق نیست، بلکه تفاوتی در شیوه پردازش اطلاعات، ارتباط و تعامل با محیط است و با این حال، ناآگاهی عمومی و برداشتهای نادرست سبب میشود بسیاری از این کودکان و خانوادههایشان با چالشهایی فراتر از مشکلات فردی مواجه شوند که در چنین شرایطی، آموزش جامعه و گسترش فرهنگ پذیرش تفاوتها، ضرورتی انکارناپذیر خواهد بود.
محیط اجتماعی نقش تعیینکنندهای در رشد هیجانی، شناختی و رفتاری کودکان دارد و هرچه این محیط پذیرندهتر و آگاهانهتر باشد، کودک فرصت بیشتری برای تجربه موفقیت، ایجاد روابط اجتماعی و کشف تواناییهای خود خواهد داشت، از این رو رفتار صحیح با کودکان اوتیسم تنها یک مهارت فردی نیست، بلکه بخشی از مسئولیت جمعی در ساختن جامعهای سالم و فراگیر است.
شناخت نیازهای این کودکان و آموختن شیوه تعامل مناسب با آنها، میتواند راه را برای رشد استعدادها، افزایش اعتمادبهنفس و حضور مؤثرشان در جامعه هموار کند و جامعهای که تفاوتها را میپذیرد، نهتنها به کودکان اوتیسم کمک میکند، بلکه ارزشهای انسانی و اخلاقی خود را نیز تقویت خواهد کرد.
کودکان اوتیسم جهان را به شیوهای متفاوت تجربه میکنند / احساس امنیت روانی و پذیرش اجتماعی از مهمترین نیازهای هر کودک است
زهرا صالحی، روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه آگاهی اجتماعی نسبت به نیازها و ویژگیهای کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، یکی از مهمترین شاخصهای رشد فرهنگی و انسانی هر جامعه به شمار میآید، به خبرنگار ایمنا میگوید: کودکان اوتیسم جهان را به شیوهای متفاوت تجربه میکنند و همین تفاوت، نیازمند درک، صبوری و رفتار آگاهانه از سوی اطرافیان است. اگر جامعه نسبت به این تفاوتها شناخت کافی نداشته باشد، این کودکان علاوه بر چالشهای فردی، با موانع اجتماعی و عاطفی نیز روبهرو خواهند شد که میتواند روند رشد و شکوفایی آنها را با دشواری همراه کند.
وی با بیان اینکه احساس امنیت روانی و پذیرش اجتماعی از مهمترین نیازهای هر کودک است، میافزاید: کودکان اوتیسم نیز همانند سایر کودکان به محبت، احترام و فرصت حضور در اجتماع نیاز دارند. هنگامی که افراد جامعه بدانند چگونه با این کودکان ارتباط برقرار کنند، چگونه به رفتارهای متفاوت آنها واکنش نشان دهند و چگونه از قضاوت یا برچسبزدن پرهیز کنند، زمینهای برای افزایش اعتمادبهنفس و کاهش اضطراب در این کودکان فراهم میشود.
روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه رشد استعدادها تنها در محیطی امکانپذیر است که کودک در آن احساس ارزشمندی کند، تصریح میکند: بسیاری از کودکان اوتیسم دارای تواناییهای ویژه در زمینههایی مانند هنر، موسیقی، ریاضیات، حافظه یا فناوری هستند، اما این استعدادها زمانی شکوفا میشوند که خانواده، مدرسه و جامعه با نگرشی حمایتی و آگاهانه، فرصت بروز و رشد آنها را فراهم کنند و برخوردهای نادرست و نگاه ترحمآمیز، میتواند مانعی جدی در مسیر پرورش این تواناییها باشد.
افزایش آگاهی عمومی درباره شیوه صحیح رفتار با کودکان اوتیسم، ضرورتی برای ساختن جامعهای سالمتر، انسانیتر و فراگیرتر است
صالحی ادامه میدهد: آگاهی اجتماعی همچنین به ایجاد روابط سالم میان کودکان اوتیسم و همسالانشان کمک میکند و زمانی که کودکان دیگر بیاموزند تفاوتها را بپذیرند و با همدلی و احترام رفتار کنند، احتمال انزوا، طردشدگی و آسیبهای روانی کاهش مییابد. این تعاملات مثبت نهتنها برای کودکان اوتیسم، بلکه برای همه اعضای جامعه فرصتی برای یادگیری مهارتهایی چون همدلی، مسئولیتپذیری و احترام به تفاوتهای فردی است.
وی با بیان اینکه جامعهای که کودکان اوتیسم را میپذیرد و برای حضور فعال آنها فضا ایجاد میکند، در حقیقت سرمایهگذاری بزرگی برای آینده خود انجام میدهد، میگوید: این کودکان میتوانند با استعدادها و توانمندیهای منحصر به فردشان در عرصههای مختلف علمی، فرهنگی و اجتماعی نقشآفرینی کنند، به شرط اینکه فرصت دیدهشدن و رشد را داشته باشند.
روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه افزایش آگاهی عمومی درباره شیوه صحیح رفتار با کودکان اوتیسم، فقط یک مسئولیت اخلاقی نیست، بلکه ضرورتی روانشناختی و تربیتی برای ساختن جامعهای سالمتر، انسانیتر و فراگیرتر است، اضافه میکند: در چنین جامعهای، هر کودک، فارغ از تفاوتهایش، فرصت شکوفایی و دستیابی به تواناییهای بالقوه خود را خواهد داشت.
کودکان اوتیسم بخشی ارزشمند از جامعه هستند که توانایی بالایی برای پیشرفت و موفقیت دارند / چگونه انگیزه یادگیری و پیشرفت این کودکان را تقویت کنیم؟
ریحانه صادقی، روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با بیان اینکه هر جامعهای به اندازهای توسعهیافته و بالنده است که بتواند تفاوتهای اعضای خود را بپذیرد و برای رشد همه آنها فرصتهای برابر فراهم کند، به خبرنگار ایمنا میگوید: کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم بخشی ارزشمند از جامعه هستند که با وجود تفاوت در شیوه ارتباط، یادگیری و درک محیط، تواناییهای فراوانی برای پیشرفت و موفقیت دارند. آنچه بیش از هر چیز میتواند مسیر زندگی این کودکان را تحت تأثیر قرار دهد، میزان آگاهی و نوع برخورد جامعه با آنهاست.
وی میافزاید: از دیدگاه روانشناختی، تجربه مکرر طردشدگی، نگاههای قضاوتگرانه یا سوءبرداشت از رفتارهای کودکان اوتیسم، میتواند موجب کاهش عزتنفس، افزایش اضطراب و محدود شدن تعاملات اجتماعی آنها شود و در مقابل، زمانی که اطرافیان با شناخت و آگاهی رفتار میکنند، کودک احساس میکند مورد پذیرش قرار گرفته است و میتواند بدون ترس از قضاوت، تواناییهای خود را بروز دهد و این احساس پذیرش، پایهای مهم برای سلامت روان و رشد عاطفی او خواهد بود.
روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با بیان اینکه در حوزه تعلیم و تربیت نیز تأکید میشود که هر کودک شیوه یادگیری ویژه خود را دارد، تصریح میکند: کودکان اوتیسم ممکن است برای برقراری ارتباط یا سازگاری با محیط به زمان بیشتری نیاز داشته باشند، اما این موضوع به معنای ناتوانی آنها نیست. رفتار صبورانه، تشویق به مشارکت و فراهم کردن محیطی آرام و حمایتگر، میتواند انگیزه یادگیری و پیشرفت را در آنها تقویت کند و مسیر موفقیتشان را هموار سازد.
تأثیرات عمیق احساس ارزشمندی و تعلق بر کیفیت زندگی کودکان اوتیسم / فرصتها از دل آگاهی، احترام و پذیرش اجتماعی شکل میگیرد
صادقی با بیان اینکه آگاهی جامعه تنها به خانواده یا معلمان محدود نمیشود، بلکه همه افراد، از همسالان گرفته تا کارکنان مراکز عمومی و شهروندان عادی، در شکلگیری تجربه اجتماعی این کودکان نقش دارند، ادامه میدهد: یک لبخند، برخوردی محترمانه یا درک شرایط خاص یک کودک اوتیسم، میتواند احساس ارزشمندی و تعلق را در او تقویت کند و گاهی همین رفتارهای ساده، تأثیری عمیقتر از بسیاری از مداخلات تخصصی بر کیفیت زندگی کودک دارد.
وی با اشاره به اینکه جامعهای که تفاوتها را میپذیرد، در واقع بستری برای شکوفایی استعدادهای گوناگون ایجاد میکند، میگوید: کودکان اوتیسم نیز در چنین فضایی میتوانند خلاقیت، تواناییهای ذهنی و استعدادهای ویژه خود را به نمایش بگذارند و به افرادی مؤثر و موفق تبدیل شوند. آنها بیش از هر چیز به فرصت نیاز دارند، فرصتی که از دل آگاهی، احترام و پذیرش اجتماعی شکل میگیرد.
روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور اضافه میکند: آموزش و افزایش آگاهی عمومی درباره اوتیسم، گامی اساسی در جهت ساختن جامعهای فراگیر و انسانی است و جامعهای که به جای تأکید بر تفاوتها، بر تواناییها تمرکز میکند و به همه کودکان این امکان را میدهد که با اعتمادبهنفس، امید و آرامش، مسیر رشد و شکوفایی خود را طی کنند.
کودکان اوتیسم به ما میآموزند که تفاوت، مانعی برای رشد نیست، بلکه شیوهای دیگر از دیدن، احساس کردن و زندگی کردن است. آنچه سرنوشت این کودکان را رقم میزند، نه فقط ویژگیهای فردی آنها، بلکه میزان آگاهی، پذیرش و همراهی جامعهای است که در آن زندگی میکنند و هر رفتار آگاهانه، هر نگاه بدون قضاوت و هر فرصتی که برای حضور و مشارکت آنها فراهم شود، میتواند گامی مؤثر در مسیر شکوفایی استعدادها و ساختن آیندهای روشنتر برای آنها باشد.
به طور کلی، جامعهای موفقتر است که بتواند برای همه اعضای خود، فارغ از تفاوتهایشان، احساس امنیت، تعلق و ارزشمندی ایجاد کند و کودکان اوتیسم نیز زمانی به بالاترین ظرفیتهای خود دست مییابند که در محیطی سرشار از احترام، همدلی و فرصتهای برابر رشد کنند، بنابراین افزایش آگاهی درباره اوتیسم تنها یک اقدام آموزشی نیست، بلکه سرمایهگذاری ارزشمندی برای ساختن جامعهای انسانیتر، مهربانتر و آیندهنگر است که در آن هیچ کودکی به دلیل متفاوت بودن، از حق رشد و شکوفایی محروم نماند.
کودکان اوتیسم، با وجود تفاوت در شیوه ارتباط و درک جهان پیرامون، همان آرزوها، احساسات و نیازهایی را دارند که هر کودک دیگری از آن برخوردار است و آنچه میتواند مسیر زندگی این کودکان را تغییر دهد، بیش از هر چیز، نگاه آگاهانه و رفتار مسئولانه جامعه با آنها است و جامعهای که تفاوتها را درک کند، راه را برای ظهور تواناییهایی هموار میسازد که شاید در نگاه نخست کمتر دیده شوند.
منبع: ایمنا
