بانک مرکزی در بهار ۱۴۰۵ چقدر تسهیلات داده است؟

بانک مرکزی آخرین آمار مربوط به تسهیلات در سال ۱۴۰۵ را منتشر کرد. بر اساس این آمار وضعیت تسهیلات‌دهی در سه ماهه ابتدایی امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته نامساعدتر بوده است. با وجود اینکه میزان تسهیلات اعطا شده در بهار امسال از نظر اسمی بیشتر از بهار سال گذشته بوده؛ اگر اثر تورم را از آن خارج کنیم در حقیقت نسبت به بهار سال گذشته کاهش پیدا کرده است.

تسهیلاتی که نسبت به بهار سال گذشته  بهبود داشته، قرض‌الحسنه ایثارگران، قرض‌الحسنه بهزیستی، قرض‌الحسنه کمیته امداد، قرض‌الحسنه اشتغال، تعمیرات و خرید کالاهای شخصی بوده است. از نظر سهم تسهیلات نیز تسهیلات مربوط به تامین سرمایه در گردش و خرید کالای شخصی نسبت به سایرین با افزایش سهم مواجه شده است.

تسهیلات ۱۴۰۵ چه تغییراتی داشته است؟

طبق آمار بانک مرکزی در بهار امسال ۲ هزار و ۹۴۱ هزار میلیارد تومان (همت) تسهیلات داده شده که نسبت به رقم بهار ۱۴۰۴ رشد ۶۵.۵ درصدی داشته است. اما نباید فراموش کرد که این ارقام در کنار تورم رشد کرده و حقیقی نیست. اگر اثر تورم را از ارقام مربوط به سال ۱۴۰۵ خارج کنیم و این ارقام را به بهار سال گذشته برگردانیم میزان حقیقی تسهیلات داده شده در این فصل به یک هزار و ۶۱۴ همت می‌رسد که ۹ درصد کمتر از تسهیلات داده شده در مدت مشابه سال گذشته است.

این وضعیت را می‌توان در تمامی زیربخش‌های تسهیلات نیز مشاهده کرد. با وجود اینکه ارقام اسمی تمامی تسهیلات اعطایی در بهار امسال نسبت به بهار ۱۴۰۴ رشد داشته، وضعیت در ارقام حقیقی متفاوت بوده است. از ۱۸ عنوان تسهیلاتی که توسط بانک مرکزی اعلام شده، تنها ۶ عنوان واقعا نسبت به بهار سال گذشته رشد داشته‌اند. در صورتیکه ۱۲ عنوان دیگر همگی کاهش یافته‌اند و این کاهش در ارقام حقیقی آن‌ها مشهود است.

به عبارتی می‌توان گفت جهت‌دهی بانک مرکزی بیشتر به سمت افزایش این ۶ عنوان تسهیلاتی بوده است که عبارتند از: قرض‌الحسنه ایثارگران، قرض‌الحسنه بهزیستی، قرض‌الحسنه کمیته امداد، قرض‌الحسنه اشتغال، تعمیرات و خرید کالاهای شخصی. این جهت‌گیری به معنای تمرکز بیشتر تسهیلات بر روی این ۶ عنوان نیست، صرفا به این معناست که بانک مرکزی سعی داشته تسهیلات بیشتری نسبت به مدت مشابه سال گذشته بر روی این عناوین پرداخت کند.

تمرکز اصلی تسهیلات‌دهی در بهار امسال همانند تمام ماه‌های گذشته بر روی تامین سرمایه در گردش بوده است. به طوریکه یک هزار و ۹۱۷ همت از تسهیلات بهار ۱۴۰۵ به این بخش اختصاص پیدا کرده است. این تمرکز تسهیلات در «سرمایه در گردش» به خوبی بحران نقدینگی در بنگاه‌های اقتصادی را روایت می‌کند و نشان می‌دهد وضعیت نامساعد تولیدی‌ها در کشور بهبود نیافته است.

بانک مرکزی در نقش ضربه‌گیر خانوار و بنگاه

بررسی سهم تسهیلات پرداختی در بهار سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ حکایت از آن دارد که بانک مرکزی سعی داشته نقش ضربه‌گیر را در اقتصاد ایفا کند. برای مثال افزایش سهم تسهیلات «سرمایه در گردش» از ۶۴.۴ درصد در بهار ۱۴۰۴ به حدود ۶۵.۲ درصد در بهار ۱۴۰۵ گویای شرایط جنگی اقتصاد و نقش حمایتی بانک مرکزی برای پوشش ضربات وارد شده بر بنگاه‌های تولیدی است.

از سوی دیگر سهم تسهیلات مربوط به «خرید کالای شخصی» نیز در این فصل افزایش یافته که برای پوشش ضربات تورمی به رفاه خانوار بوده است. بانک مرکزی با افزایش سهم این تسهیلات سعی دارد قدرت خرید از دست رفته خانوار را تا حدی جبران کند و به نوعی از افول سطح معیشتی خانوار در شرایط تعدیل‌های گسترده، بیکاری و افزایش فقر جلوگیری کند.