به گزارش خبرگزاری ایمنا، دوران نوجوانی با تغییر در نیازها، مسئولیت‌ها و شیوه ارتباط با خانواده همراه است؛ دوره‌ای که نوجوان بیش از گذشته به استقلال، اعتماد و فرصت تصمیم‌گیری نیاز دارد. در همین سال‌ها، هم‌زمان با افزایش مسئولیت‌های تحصیلی، ابزارهای دیجیتال نیز به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره تبدیل می‌شوند و مرز میان فعالیت آموزشی، ارتباط اجتماعی و سرگرمی گاهی دشوارتر از گذشته قابل تشخیص است.
در چنین شرایطی، خانواده‌ها با یک پرسش مهم روبه‌رو هستند که چگونه می‌توان میان نظارت والدین و استقلال نوجوان تعادل برقرار کرد؟ حساسیت بیش از اندازه و کنترل مداوم ممکن است به تنش و پنهان‌کاری منجر شود و بی‌توجهی کامل نیز فرصت همراهی و حمایت را از خانواده بگیرد. آنچه اهمیت دارد، ایجاد فضایی است که در آن نوجوان بتواند درباره نیازها و دشواری‌های خود بدون نگرانی از قضاوت صحبت کند.
از سوی دیگر، موفقیت تحصیلی تنها به میزان ساعت‌های مطالعه وابسته نیست. توانایی برنامه‌ریزی، مدیریت فشار روانی، استراحت کافی و حفظ تعادل در فعالیت‌های روزانه، همگی در کیفیت یادگیری نقش دارند. نادیده گرفتن این عوامل می‌تواند مسیر آمادگی برای آزمون‌های مهم را دشوارتر کند.
همراهی با نوجوان در سال‌های حساس تحصیلی نیازمند نگاهی فراتر از کنترل رفتارهای روزانه است. تقویت مسئولیت‌پذیری، احترام متقابل و فراهم کردن شرایط مناسب برای رشد و یادگیری، می‌تواند به نوجوان کمک کند تا در کنار پیشرفت تحصیلی، مهارت مدیریت زندگی خود را نیز به دست آورد.
اما و اگرهای استفاده نوجوانان از تلفن همراه در آستانه کنکور
عاطفه سادات هاتف‌الحسینی، روان‌شناس و مشاور خانواده در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اینکه مدیریت استفاده از تلفن همراه در دوران نوجوانی به‌ویژه در سال‌های آمادگی برای کنکور، تفاوت‌هایی با دوران کودکی دارد، اظهار کرد: در دوران نوجوانی، به‌ویژه در سال‌های پایانی دبیرستان و دوره آمادگی برای کنکور، مدیریت استفاده از تلفن همراه حساس‌تر می‌شود. بسیاری از نوجوانان برای مشاهده پکیج‌های آموزشی، شرکت در کلاس‌های آنلاین و دسترسی به منابع درسی به گوشی یا رایانه نیاز دارند و در چنین شرایطی، صرف مشاهده تلفن همراه در دست نوجوان به معنای استفاده تفریحی یا اتلاف وقت نیست.
وی با بیان اینکه والدین باید با احترام به حریم خصوصی نوجوان، از وضعیت فعالیت‌های آموزشی او آگاه باشند، افزود: برای مثال، می‌توانند با اجازه و پس از در زدن وارد اتاق شوند و در فرصتی مناسب درباره روند مطالعه و نیازهای آموزشی او گفت‌وگو کنند. ورود ناگهانی، سرزنش و متهم کردن نوجوان به درس نخواندن، می‌تواند اعتماد میان اعضای خانواده را کاهش دهد.
روان‌شناس و مشاور خانواده تصریح کرد: هنگام استفاده آموزشی از تلفن همراه، بهتر است اعلان‌های برنامه‌های مختلف و شبکه‌های اجتماعی غیرفعال شوند تا پیام‌ها و صداهای پی‌درپی تمرکز نوجوان را مختل نکنند، همچنین می‌توان درباره زمان‌های استراحت و استفاده تفریحی از گوشی به توافق رسید تا نوجوان هم فرصت ارتباط با دوستان و استراحت داشته باشد و هم بتواند برنامه مطالعاتی خود را دنبال کند.
استفاده از تلفن همراه تا لحظه خواب روند طبیعی آماده شدن مغز برای خواب را مختل می‌کند
هاتف‌الحسینی با بیان اینکه استفاده از منابع آموزشی نیز باید هدفمند باشد، ادامه داد: قرار نیست نوجوان تمام جلسات یک دوره آموزشی را بدون توجه به نیازهای واقعی خود مشاهده کند. بهتر است مباحثی را که در آن‌ها ضعف دارد شناسایی کند و برای یادگیری همان بخش‌ها از محتوای آموزشی کمک بگیرد. گفت‌وگو درباره روش مطالعه و اولویت‌بندی درس‌ها می‌تواند از اتلاف وقت و افزایش فشار روانی جلوگیری کند.
وی با بیان اینکه استفاده از تلفن همراه تا لحظه خواب می‌تواند روند طبیعی آماده شدن مغز برای خواب را مختل کند، گفت: نور صفحه نمایش و درگیری ذهنی ناشی از مشاهده محتوا یا گفت‌وگوهای آنلاین ممکن است هوشیاری را افزایش دهد و به خواب رفتن را دشوارتر کند. به همین دلیل، توصیه می‌شود تلفن همراه هنگام خواب در دسترس نباشد و استفاده از آن پیش از خواب متوقف شود.
روان‌شناس و مشاور خانواده اضافه کرد: ایجاد نظم در ساعت خواب و بیداری، خاموش کردن صفحه نمایش و اختصاص دادن زمانی برای آرام شدن ذهن پیش از خواب می‌تواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند. نوجوانان در دوران آمادگی برای کنکور ممکن است به‌دلیل فشار درسی و اضطراب، با بی‌نظمی خواب مواجه شوند، از این‌رو، لازم است والدین بدون سرزنش و با گفت‌وگو، به آن‌ها در تنظیم برنامه روزانه کمک کنند.
آمادگی برای آزمون‌های سرنوشت‌ساز نباید به‌معنای متوقف شدن زندگی روزمره نوجوان یا حذف تمام نیازهای عاطفی و اجتماعی او باشد. نوجوان در کنار تلاش برای رسیدن به اهداف تحصیلی، همچنان به ارتباط با دوستان، تفریح، استراحت و احساس حمایت خانواده نیاز دارد. نادیده گرفتن این نیازها ممکن است فشار روانی را افزایش دهد و از کیفیت عملکرد او بکاهد.
در این میان، نقش والدین بیش از آنکه بر کنترل لحظه‌به‌لحظه رفتار فرزند متمرکز باشد، باید بر ایجاد شرایطی برای تصمیم‌گیری آگاهانه و مسئولانه استوار شود. نوجوانی که در تنظیم برنامه‌های خود مشارکت دارد، فرصت بیشتری برای شناخت توانایی‌ها و محدودیت‌هایش پیدا می‌کند و به‌تدریج مسئولیت انتخاب‌های خود را می‌پذیرد.
تفاوت‌های فردی نوجوانان را نباید نادیده گرفت. میزان تمرکز، شیوه یادگیری، نیاز به استراحت و واکنش به فشارهای تحصیلی در افراد یکسان نیست، بنابراین مقایسه مداوم با دیگران یا تحمیل یک الگوی ثابت نمی‌تواند پاسخ‌گوی نیاز همه نوجوانان باشد.
آنچه می‌تواند مسیر عبور از سال‌های پراسترس تحصیلی را هموارتر کند، همراهی خانواده، گفت‌وگوی بدون قضاوت و توجه هم‌زمان به سلامت روان و جسم است. موفقیت واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که نوجوان در مسیر دستیابی به اهداف آموزشی، فرصت رشد فردی و تجربه یک زندگی متعادل را نیز داشته باشد.
منبع: ایمنا
