اکوایران: فروش اعتبار کربن می‌تواند بخشی از هزینه اجرای پروژه‌های کاهش گازهای گلخانه‌ای را تأمین کند؛ اما اگر درآمد حاصل از فروش این اعتبارها در آینده کافی و قابل‌پیش‌بینی نباشد، جذب سرمایه برای شروع پروژه دشوار می‌شود.
به گزارش خبرنویس، فروش اعتبار کربن می‌تواند بخشی از هزینه اجرای پروژه‌های کاهش گازهای گلخانه‌ای را تأمین کند؛ اما اگر درآمد حاصل از فروش این اعتبارها در آینده کافی و قابل‌پیش‌بینی نباشد، جذب سرمایه برای شروع پروژه دشوار می‌شود. نوسان قیمت، تفاوت کیفیت اعتبارها و پیچیدگی اثبات نتیجه واقعی پروژه، از جمله مسائلی هستند که در پژوهش‌های سال ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند. این مطالعات در کنار اصلاح استانداردها، بر نحوه خرید اعتبار و شیوه تأمین مالی پروژه‌ها نیز تأکید دارند. تأمین مالی یک پروژه احیای پوشش گیاهی با مشارکت بانک جهانی و همکاری‌های تازه سنگاپور با نهادهای بین‌المللی، نمونه‌هایی از اقداماتی هستند که در این زمینه انجام شده‌اند.
اعتبار قابل‌فروش، سرمایه موردنیاز
برای حفاظت از یک جنگل یا راه‌اندازی فناوری جذب دی‌اکسیدکربن از هوا، منابع مالی لازم است. بازار اعتبار کربن یکی از راه‌هایی است که می‌تواند بخشی از این منابع را تأمین کند. اگر کاهش یا جذب گازهای گلخانه‌ای طبق ضوابط اندازه‌گیری و تأیید شود، فعالیت مربوط می‌تواند اعتبار کربن قابل‌فروش ایجاد کند.
بر اساس گزارش ۲۰۲۶ مؤسسه بروکینگز (مرکز پژوهش سیاست‌گذاری در آمریکا)، دولت‌ها و شرکت‌ها این اعتبارها را با اهداف مختلف خریداری می‌کنند. برخی شرکت‌ها برای دستیابی به اهداف محیط‌زیستی خود، به‌صورت داوطلبانه اعتبار می‌خرند. برخی دیگر نیز در چارچوب مقررات، می‌توانند از اعتبارهای واجد شرایط برای انجام بخشی از تعهدات قانونی خود، مانند جبران بخشی از گازهای گلخانه‌ای مشمول مالیات کربن، استفاده کنند.
طبق اطلاعات مرکز سیاست جهانی انرژی دانشگاه کلمبیا (CGEP، مرکز پژوهش سیاست انرژی در آمریکا)، هر اعتبار معمولاً نماینده یک تن کاهش یا جذب گازهای گلخانه‌ای، بر حسب معادل دی‌اکسیدکربن، است. میزان کاهش یا جذب نیز در مقایسه با وضعیتی محاسبه می‌شود که در صورت نبود پروژه یا فعالیت مربوط، اتفاق می‌افتاد.
قیمت ناپایدار، درآمد نامطمئن
بر اساس مقاله ۲۰۲۶ مجله علمی میان‌رشته‌ای نکسوس (PNAS Nexus، وابسته به آکادمی ملی علوم آمریکا)، فناوری‌های حذف دائمی دی‌اکسیدکربن با چالش تأمین مالی مواجه هستند. این فناوری‌ها دی‌اکسیدکربن را از هوا می‌گیرند و برای مدت طولانی ذخیره می‌کنند.
راه‌اندازی چنین فناوری‌هایی به سرمایه اولیه زیادی نیاز دارد. مجری پروژه ممکن است برای تأمین این سرمایه وام بگیرد و قصد داشته باشد اقساط آن را از محل درآمد فروش اعتبار کربن پرداخت کند. اما وقتی قیمت اعتبار نوسان دارد، مشخص نیست درآمد پروژه برای پرداخت اقساط کافی باشد. این مقاله نشان می‌دهد که نامطمئن‌بودن درآمد می‌تواند دریافت وام را دشوارتر و هزینه تأمین مالی را بیشتر کند. البته تمرکز این پژوهش بر گسترش حذف دائمی کربن است و نمی‌توان یافته‌های آن را به همه فعالیت‌های بازار اعتبار کربن تعمیم داد.
یک واحد مشترک، کیفیت و نتیجه متفاوت
طبق مقاله نکسوس، اعتبارهایی که همگی با واحد «تن» بیان می‌شوند، لزوماً نتیجه یکسانی ندارند. مدت زمانی که کربن در هر پروژه ذخیره می‌ماند و همچنین آثار پروژه بر مردم و محیط‌زیست، می‌تواند با سایر پروژه‌ها متفاوت باشد.
گزارش بروکینگز نیز توضیح می‌دهد که یک اعتبار باید نماینده کاهشی باشد که به‌درستی اندازه‌گیری شده، دوام داشته و بدون اجرای فعالیت مربوط به‌وجود نمی‌آمده است. شرط آخر یعنی برای تغییری که در هر صورت رخ می‌داد، نباید اعتبار صادر شود.
تشخیص سهم واقعی پروژه در ایجاد این تغییر نیز به بررسی نیاز دارد. پژوهش ۲۰۲۶ مجله علوم و سیاست محیط‌زیست هلند (Environmental Science & Policy) با بررسی دو پروژه در برزیل و هند، پیچیدگی تعیین میزان تغییر ذخیره کربن ناشی از اجرای پروژه را نشان می‌دهد.
بر اساس این مطالعه، عوامل اجتماعی و طبیعی متعددی بر نتیجه پروژه اثر می‌گذارند. بنابراین، صرف افزایش ذخیره کربن نشان نمی‌دهد چه مقدار از این تغییر، حاصل فعالیتی بوده که با درآمد اعتبار کربن تأمین مالی شده است. همچنین روش‌هایی که اثر متوسط چند فعالیت را برآورد می‌کنند، لزوماً اثر دقیق یک پروژه مشخص را نشان نمی‌دهند. از این رو، ارزیابی اعتبار نیازمند بررسی ویژگی‌های هر پروژه و شواهد مربوط به نتیجه آن است.
اعتماد و تقاضا؛ دو پایه بازار
بر اساس گزارش بروکینگز، شفافیت محدود و دسترسی نابرابر به اطلاعات می‌تواند تقاضا را تضعیف و بی‌اعتمادی عمومی را بیشتر کند. استانداردهای ضعیف نیز ممکن است زمینه ورود اعتبارهای کم‌کیفیت به بازار را فراهم کنند.
در مطالعه ۲۰۲۶ مرکز سیاست جهانی انرژی دانشگاه کلمبیا، مقررات بازارهای اعتبار کربن در کشورهای مختلف، از جمله سنگاپور، با یکدیگر مقایسه شده است. به گفته نویسندگان، استانداردهایی که رعایت آنها داوطلبانه است، به‌تنهایی برای نظارت بر بازار و رسیدگی به تخلف‌ها کافی نیستند. مقررات دولتی می‌تواند رعایت ضوابط را الزامی و زمینه برخورد با تخلف‌ها را فراهم کند؛ اما وجود قانون به‌تنهایی برای موفقیت بازار کافی نیست.
تأمین مالی؛ فراتر از اصلاح استانداردها
پژوهش‌ها برای تأمین مالی فعالیت‌های اقلیمی، روش‌های متفاوتی پیشنهاد کرده‌اند. مقاله نکسوس، با تمرکز بر حذف دائمی کربن، پیشنهاد می‌کند خریداران هدف خرید و حداقل استانداردهای کیفیت را از ابتدا مشخص کنند و خرید را از طریق مزایده انجام دهند. در این روش، مقدار موردنیاز اعلام می‌شود و مجریان واجد شرایط پیشنهاد قیمت ارائه می‌کنند. نویسندگان همچنین حمایت مالی از نخستین پروژه‌های فناوری‌های جدید را پیشنهاد داده‌اند.
در مقابل، مقاله سیاستی ۲۰۲۶ مؤسسه پژوهش آثار اقلیمی پوتسدام آلمان (PIK) پرداخت به دولت‌ها را بر اساس نتایج تأییدشده کاهش گازهای گلخانه‌ای در سطح کشور یا منطقه مطرح می‌کند. در این پیشنهاد، معیارهای ارزیابی و نحوه تخصیص منابع باید از ابتدا مشخص باشند تا دولت‌ها بدانند دریافت منابع به تحقق چه نتایجی وابسته است.
درآمد آینده، پشتوانه سرمایه امروز
بر اساس بررسی موردی بانک جهانی (WB)، این نهاد در آوریل ۲۰۲۶ اوراقی به ارزش ۱۲۰ میلیون دلار منتشر کرد. از طریق این روش تأمین مالی، ۲۵ میلیون دلار برای توسعه پروژه احیای پوشش گیاهی در آفریقای جنوبی فراهم می‌شود. مجری پروژه با آمازون (Amazon) قرارداد بلندمدت فروش اعتبار کربن دارد. این قرارداد، اطمینان بیشتری درباره فروش اعتبارها و درآمد آینده پروژه ایجاد کرده و به جذب سرمایه برای اجرای آن کمک کرده است.
در این روش، بخشی از سودی که معمولاً به خریداران اوراق بانک جهانی پرداخت می‌شود، به تأمین هزینه اجرای پروژه اختصاص می‌یابد. در مقابل، مجری پروژه بخشی از درآمد آینده حاصل از فروش اعتبار کربن به آمازون را برای پرداخت سود این خریداران اختصاص می‌دهد. بنابراین، بخشی از سود دریافتی آنها به درآمد حاصل از فروش اعتبارهای پروژه وابسته می‌شود.
لازم است تأکید شود که مبلغ ۱۲۰ میلیون دلار، ارزش کل اوراق است و نباید آن را با منابع اختصاص‌یافته به پروژه یکسان دانست. منابع اولیه‌ای که از این سازوکار برای پروژه فراهم می‌شود، ۲۵ میلیون دلار است و پرداخت آن نیز به تحقق مراحل از پیش تعیین‌شده اجرای پروژه وابسته است.
سنگاپور؛ آماده‌سازی بازار در کنار صندوق خرید
سنگاپور در ماه مه ۲۰۲۶ دو همکاری جداگانه با گروه بانک جهانی (WBG) و مؤسسه جهانی رشد سبز (GGGI، سازمان بین‌دولتی مستقر در کره جنوبی) آغاز کرد.
بر اساس اطلاعیه ۲۰۲۶ دبیرخانه ملی تغییرات اقلیمی سنگاپور (NCCS)، برنامه مشترک با گروه بانک جهانی به کشورها کمک می‌کند سامانه‌هایی ایجاد کنند که اطلاعات اعتبارهای کربن را ثبت و با سامانه‌های دیگر مبادله کنند. این برنامه همچنین ابزارهای دیجیتال لازم برای اندازه‌گیری، گزارش‌دهی و تأیید کاهش گازهای گلخانه‌ای را توسعه می‌دهد.
در بخش دیگری از این برنامه، روش‌هایی آزمایش می‌شود که به‌جای انجام معامله‌های جداگانه، اعتبارهای عرضه‌شده و درخواست‌های خرید را به‌صورت یکجا گردآوری می‌کنند.
هدف از این اقدامات، کاهش هزینه خریدوفروش، جذب خریداران بیشتر و کاهش ریسک پروژه‌هاست. کمک به تدوین سیاست‌های بازار کربن و افزایش توان نهادهای مسئول در کشورهای میزبان نیز بخشی از برنامه است.
بر اساس اطلاعیه ۲۰۲۶ مؤسسه جهانی رشد سبز، همکاری با این مؤسسه، علاوه بر کمک به کشورها برای ورود به بازار کربن، ایجاد صندوق اختصاصی کربن سنگاپور (SACF) را نیز شامل می‌شود. سنگاپور امیدوار است از طریق این همکاری، اعتبارهای باکیفیتی ایجاد شود که بتواند آنها را برای جبران بخشی از گازهای گلخانه‌ای خود خریداری کند.
سنگاپور پنجمین تأمین‌کننده مالی سازوکار معاملات کربن این مؤسسه (CTF) شده است. پس از پیوستن این کشور، مجموع تعهدات مالی مشارکت‌کنندگان از ۲۰۰ میلیون دلار فراتر رفته است. این رقم مجموع تعهدات همه مشارکت‌کنندگان است و سهم سنگاپور به‌تنهایی نیست.
در پژوهش‌های بررسی‌شده، اصلاح استانداردهای اعتبار کربن تنها راهکار مطرح‌شده نیست و شیوه خرید و حمایت مالی از پروژه‌ها نیز اهمیت دارد. نمونه بانک جهانی نشان می‌دهد قرارداد بلندمدت خرید می‌تواند به جذب سرمایه کمک کند. همکاری‌های تازه سنگاپور نیز هم‌زمان آماده‌سازی بازار و فراهم‌کردن منابع خرید را دنبال می‌کنند؛ هرچند نتایج اجرای آنها هنوز در اطلاعیه‌های منتشرشده گزارش نشده است.
منبع: اکوایران
