به گزارش خبرنویس و به نقل از اسب بخار، اگر خودرویی را پس از چند ساعت توقف روشن کردهاید و با وجود سرد بودن موتور، فن رادیاتور بلافاصله با دور بالا شروع به کار کرده است، لزوماً به این معنا نیست که موتور بیش از حد داغ شده است. در خودروهای جدید، فن رادیاتور مستقیماً تحت کنترل ECU قرار دارد و خرابی سنسور دمای آب، ایراد سیمکشی، رله یا ماژول فن، مشکلات سیستم تهویه و حتی خطاهای نرمافزاری میتوانند باعث شوند فن بهصورت مداوم کار کند.
البته روشنشدن فن همیشه نشانه خرابی نیست. در ترافیک، جریان طبیعی هوا از رادیاتور کاهش پیدا میکند و فن برای خنککاری وارد مدار میشود. روشنکردن کولر نیز در بسیاری از خودروها باعث فعالشدن فن میشود، چراکه کندانسور سیستم تهویه برای دفع حرارت به جریان هوا نیاز دارد.
اما اگر موتور کاملاً سرد است و فن بلافاصله پس از استارت با حداکثر سرعت روشن میشود، یا پس از خاموشکردن خودرو مدت غیرعادی به کار خود ادامه میدهد، باید علت این رفتار بررسی شود.
فن خودروهای جدید چگونه کنترل میشود؟
در خودروهای قدیمی، کنترل فن معمولاً سادهتر بود و یک فشنگی یا کلید حرارتی با رسیدن دمای مایع خنککننده به محدوده مشخص، فن را روشن میکرد.
اما در خودروهای جدید، ECU اطلاعات چندین سنسور را دریافت میکند و براساس آنها درباره زمان روشنشدن و سرعت فن تصمیم میگیرد. سنسور دمای مایع خنککننده یکی از مهمترین این قطعات است و اطلاعات آن علاوه بر سیستم خنککاری، در تنظیم سوخت و جرقه موتور نیز کاربرد دارد.
بنابراین ممکن است موتور واقعاً سرد باشد، اما ECU اطلاعات اشتباهی دریافت کند و تصور کند دمای موتور بالاست. در چنین شرایطی روشنشدن فن یک واکنش حفاظتی محسوب میشود.
خرابی سنسور دمای آب؛ یکی از متهمان اصلی
اگر سنسور دمای مایع خنککننده خراب باشد، سیمکشی آن قطع شده باشد یا سوکت دچار خوردگی و اتصال نامناسب شده باشد، ECU ممکن است نتواند دمای واقعی موتور را تشخیص دهد.
در برخی خودروها، وقتی رایانه موتور اطلاعات قابل اعتمادی از سنسور دریافت نمیکند، برای جلوگیری از احتمال داغشدن موتور، فن را با دور بالا روشن میکند.
یک راه ساده برای بررسی این مشکل، مشاهده دمای موتور با دستگاه دیاگ پس از چند ساعت توقف خودرو است. وقتی خودرو تمام شب خاموش بوده، دمای موتور باید تقریباً با دمای محیط یکسان باشد. اگر مثلاً دمای محیط ۲۰ درجه است اما دیاگ دمای موتور را ۹۰ یا ۱۰۰ درجه نشان میدهد، احتمال وجود ایراد در سنسور یا مدار آن جدی است.
ممکن است خود فن سالم باشد!
گاهی راننده تصور میکند چون فن خاموش نمیشود، موتور فن خراب شده است؛ درحالیکه ممکن است فن کاملاً سالم باشد و مشکل از مدار فرمان آن باشد.
در خودروهایی که از رله استفاده میکنند، چسبیدن کنتاکتهای رله میتواند باعث شود برقرسانی به فن قطع نشود. در خودروهای جدیدتر نیز ماژول کنترل فن وظیفه تنظیم سرعت و زمان فعالیت آن را برعهده دارد و خرابی این ماژول یا سیمکشی میتواند باعث کارکرد مداوم فن شود.
به همین دلیل تعویض فن یا سنسور دمای آب بدون عیبیابی دقیق، ممکن است تنها هزینه اضافی برای مالک خودرو ایجاد کند.
تعمیرکار باید با استفاده از دیاگ بررسی کند ECU چه دستوری برای فن صادر میکند. اگر ECU فرمان خاموش یا دور پایین را صادر کرده اما فن همچنان با حداکثر سرعت کار میکند، باید رله، ماژول، سیمکشی و مدار قدرت مورد بررسی قرار گیرند.
کولر هم میتواند فن را روشن کند
فن رادیاتور فقط وظیفه خنککردن موتور را ندارد. در بسیاری از خودروها، عملکرد آن با سیستم تهویه نیز ارتباط مستقیم دارد.
کندانسور کولر معمولاً در قسمت جلویی رادیاتور قرار گرفته و برای دفع حرارت به جریان هوا نیاز دارد. بنابراین با روشنشدن کولر، فن میتواند وارد مدار شود؛ حتی اگر موتور هنوز سرد باشد.
با این حال، خرابی سنسور فشار مبرد یا ایراد در سیستم کنترل تهویه نیز میتواند باعث شود فن با سرعت غیرعادی کار کند. بنابراین اگر رفتار فن تنها هنگام فعال بودن کولر تغییر میکند، سیستم تهویه نیز باید بررسی شود.
ترموستات؛ متهم غیرمنتظره
ترموستات معمولاً زمانی مورد توجه قرار میگیرد که موتور دیر گرم میشود، اما در برخی خودروها خرابی آن میتواند با عملکرد غیرعادی فن نیز همراه شود.
اگر ترموستات در حالت باز گیر کند، مایع خنککننده زودتر از زمان معمول وارد رادیاتور میشود و موتور دیرتر به دمای کاری میرسد. در بعضی سیستمهای مدیریت حرارت، ECU میتواند این وضعیت را بهعنوان ایراد در عملکرد سیستم خنککاری تشخیص دهد و وارد حالت حفاظتی شود.
بنابراین اگر آمپر آب پایین است، موتور دیر گرم میشود و بخاری نیز دیرتر باد گرم تولید میکند، تنها سنسور دمای آب را مقصر ندانید؛ ترموستات نیز باید بررسی شود.
نرمافزار ECU را هم فراموش نکنید
در خودروهای امروزی همه مشکلات فن الزاماً سختافزاری نیستند. با پیچیدهترشدن سیستم مدیریت حرارت، خطاهای نرمافزاری ECU یا ماژول کنترل فن نیز میتوانند باعث عملکرد مداوم فن شوند.
در برخی خودروها، اصلاح نرمافزار یا بهروزرسانی واحد کنترل توانسته مشکل کارکرد دائمی یا دور بالای فن را برطرف کند. بنابراین اگر سنسور، رله و مدار فن سالم هستند، بررسی نسخه نرمافزاری ECU نیز میتواند بخشی از فرایند عیبیابی باشد.
روشنماندن فن بعد از خاموشکردن همیشه ایراد نیست
نکته مهم این است که روشنماندن فن برای چند دقیقه پس از خاموشکردن خودرو، لزوماً نشانه خرابی نیست. برخی خودروها برای کاهش دمای موتور و اجزای اطراف آن، فن را پس از خاموششدن پیشرانه نیز فعال نگه میدارند.
بنابراین باید بین «فعالشدن طبیعی فن» و «یکسره کارکردن فن» تفاوت قائل شد.
اگر فن پس از رانندگی سنگین یا در هوای گرم برای چند دقیقه کار کند و سپس خاموش شود، معمولاً جای نگرانی نیست. اما اگر خودرو کاملاً سرد باشد و فن از همان لحظه استارت با دور بالا کار کند، یا پس از خاموششدن خودرو آنقدر ادامه دهد که باتری را تحت فشار قرار دهد، باید علت آن مشخص شود.
قبل از تعویض فن، دیاگ بزنید
بهترین روش عیبیابی این مشکل، تعویض تصادفی قطعات نیست. ابتدا باید کدهای خطای ECU خوانده شود و دمای واقعی موتور با عدد گزارششده توسط سنسور مقایسه شود.
پس از آن، سنسور دما، سوکت و سیمکشی، فرمان ECU به فن، رله یا ماژول کنترل، سیستم تهویه و در صورت نیاز ترموستات باید بررسی شوند.
کشیدن فیوز فن یا جداکردن سوکت آن نیز راهحل مناسبی نیست. ممکن است با این کار صدای فن متوقف شود، اما اگر موتور واقعاً نیاز به خنککاری داشته باشد، سیستم حفاظتی خودرو از کار خواهد افتاد.
در نتیجه، فن یکسره در موتور سرد الزاماً به معنای داغشدن موتور نیست. گاهی ECU به دلیل دریافت اطلاعات اشتباه، برای محافظت از موتور فن را روشن نگه میدارد. بنابراین پیش از تعویض فن یا سنسور، باید مشخص شود چه چیزی فرمان روشنماندن فن را صادر میکند.
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1241097
منبع: رکنا
