به گزارش خبرنویس، تنش میان گروه خودروسازی سایپا و شرکت قطعهسازی کروز از ابتدای سال ۱۴۰۵ وارد مرحله تازهای شده است. اگر تا پیش از این اختلافات دو طرف عمدتاً در جلسات پشت درهای بسته، نامهنگاریهای اداری و محافل تخصصی صنعت خودرو دنبال میشد، اکنون این اختلافات به سطح رسانهها کشیده شده و تقریباً هر روز شاهد انتشار بیانیه، مصاحبه و اظهارنظرهای متقابل از سوی مدیران و حامیان دو مجموعه هستیم.
اما ریشه این اختلاف چیست و چرا کار به جایی رسیده که دهها هزار خودروی ناقص در پارکینگهای سایپا خاک میخورند؟
ماجرا از کجا آغاز شد؟
هسته اصلی اختلاف به بدهی سنگین سایپا به کروز بازمیگردد. براساس اظهارات رسمی مدیران کروز، مطالبات این شرکت از سایپا به بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان رسیده است. برخی فعالان صنعت قطعهسازی نیز ارقام بالاتری را مطرح میکنند و حتی عنوان شده که رقم واقعی بدهی بیش از آن چیزی است که پیشتر اعلام میشد.
البته بدهی خودروسازان به قطعهسازان موضوع تازهای نیست. سالهاست که خودروسازان با کمبود نقدینگی مواجه هستند و مطالبات قطعهسازان با تأخیرهای طولانی پرداخت میشود. در بسیاری از موارد نیز قطعهسازان با دریافت بخشی از مطالبات یا وعده پرداختهای آینده، همکاری خود را ادامه میدادند تا چرخه تولید متوقف نشود اما به نظر میرسد این بار کروز تصمیم گرفته با جدیت بیشتری مطالبات خود را پیگیری کند و تا زمان تعیین تکلیف بدهیها، حاضر به ادامه روند سابق نباشد.
ارتباط کروز و ایرانخودرو؛ به ضرر سایپا؟
همزمان با تشدید اختلافات، گمانهزنیهای مختلفی نیز در صنعت خودرو مطرح شده است. برخی مدعی هستند پس از واگذاری مدیریت ایرانخودرو به بخش خصوصی و افزایش نفوذ کروز در این خودروساز، نگاه این مجموعه نسبت به سایپا تغییر کرده است.
بر اساس این ادعاها، کروز تلاش میکند نشان دهد یک خودروساز خصوصی میتواند عملکرد بهتری نسبت به یک خودروساز دولتی داشته باشد. حتی برخی تحلیلها پا را فراتر گذاشته و مدعی شدهاند کاهش تولید و تضعیف جایگاه سایپا میتواند ارزش سهام این شرکت را کاهش دهد و کروز قصد دارد درست زمانی که ارزش سایپا به کف رسید، برای خرید آن اقدام کند.
البته تمامی این موارد در حد گمانهزنی و ادعاست و تاکنون هیچ سند رسمی برای اثبات چنین سناریوهایی منتشر نشده است. ضمن آنکه برای خرید احتمالی سهام سایپا نیز بازیگران و متقاضیان دیگری در بازار حضور دارند.
سایپا و وابستگی ۱۷ درصدی به کروز
روز گذشته رکنا مطلبی با عنوان “سایپا و چرخه ناتمام تاخیر در تحویل / صف تحویل خودرو از 6 ماه تا 3 سال!” منتشر کرد که در این مطلب به ماجرای تاخیر در تحویل این شرکت پرداختیم، در واکنش به این خبر روابط عمومی شرکت سایپا توضیحاتی را ارائه کرد:
سایپا مدعی است حدود ۸۳ درصد قطعات مورد نیاز خطوط تولید خود را از منابع مختلف تأمین میکند و تنها در حدود ۱۷ درصد قطعات به کروز وابستگی مستقیم دارد.
مشکل دقیقاً از همین بخش آغاز شده است. قطعاتی که تأمینکننده جایگزین ندارند و اصطلاحاً بهصورت «تک سورس» توسط کروز تولید میشوند.
نتیجه این وضعیت، انباشت حدود ۵۲ هزار خودروی ناقص در پارکینگهای سایپا است. خودروهایی که عمدتاً شامل شاهین، اطلس، کوییک، سهند و برخی دیگر از محصولات این شرکت هستند.
به گفته مسئولان سایپا، در بسیاری از موارد تنها نبود یک یا چند قطعه مانع تجاریسازی خودروها شده است. برای مثال خودرو اطلس تولید شده اما چراغ ندارد، کوییک تولید شده اما در تامین نوار لاستیکی دور شیشه خودرو به مشکل خورده و اکنون این خودروها به صورت ناقص رها شدهاند.
سایپا ادعا میکند در صورت حل اختلاف با کروز، امکان تکمیل و عرضه بخش بزرگی از این خودروها در مدت زمان کوتاهی وجود خواهد داشت.
ورود سازمان بازرسی به ماجرا
افزایش تعداد خودروهای ناقص و نارضایتی مشتریان باعث شد سازمان بازرسی کل کشور نیز به موضوع ورود کند.
ذبیحالله خداییان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، در بازدید از سایپا تأکید کرد که در شرایط فعلی عدم همکاری قطعهسازان برای وصول مطالبات مالی قابل پذیرش نیست و تأمین قطعات باید به گونهای ادامه پیدا کند که خودروهای ناقص تکمیل و تحویل مردم شوند.
وی همچنین با اشاره به انحصار در تولید برخی قطعات اعلام کرد که دستگاههای مسئول اجازه نخواهند داد اختلال در تأمین قطعات موجب آسیب به تولید، بازار خودرو و حقوق مصرفکنندگان شود.
کروز حق دارد؛ اما مردم چه میشوند؟
واقعیت این است که از منظر اقتصادی و تجاری، مطالبه کروز قابل درک است. هیچ بنگاه اقتصادی نمیتواند برای مدت نامحدود کالا تولید کند، مواد اولیه بخرد و هزینههای تولید را بپردازد اما مطالبات خود را دریافت نکند.
اما در سوی دیگر این ماجرا نیز هزاران مشتری قرار دارند؛ مردمی که ماهها قبل برای خرید خودرو ثبتنام کردهاند و اکنون چشمانتظار تحویل خودروهای خود هستند.
بسیاری از این افراد برای تأمین وجه خودرو، خودروی قبلی خود را فروختهاند. برخی سرمایههای دیگری مانند طلا یا ارز را نقد کردهاند و عدهای نیز ماههاست به امید تحویل خودرو از وسایل حملونقل عمومی استفاده میکنند.
در چنین شرایطی، قربانی اصلی این اختلاف نه سایپا است و نه کروز؛ بلکه مردمی هستند که هیچ نقشی در شکلگیری این بحران نداشتهاند.
راهحل چیست؟
بیتردید سایپا باید برای پرداخت بدهیهای انباشته خود برنامهای مشخص ارائه کند و قطعهسازان نیز حق دارند مطالبات قانونی خود را دریافت کنند. اما در عین حال انتظار میرود دستگاههای مسئول با ورود مؤثر به موضوع، اجازه ندهند حقوق مصرفکنندگان بیش از این قربانی اختلافات مالی میان دو بنگاه اقتصادی شود.
شاید اگر بخش مهمی از خودروهای ناقص سایپا تکمیل و عرضه شوند، نقدینگی قابل توجهی وارد این شرکت خواهد شد و بخشی از همین منابع میتواند صرف تسویه مطالبات قطعهسازان از جمله کروز شود.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا طرفین حاضر خواهند شد برای حل این بنبست به یک راهحل میانه برسند یا اینکه جنگ فرسایشی میان سایپا و کروز همچنان ادامه خواهد یافت؛ جنگی که هزینه اصلی آن را مردم پرداخت میکنند.
منبع: رکنا
