اکوایران: ارزش اسمی تراکنش‌های شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) در مهرماه ۱۴۰۵ به حدود ۴ هزار و ۴۵۴ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم در مقایسه با ماه مشابه سال گذشته تقریبا دو برابر شده است. با این حال، مقایسه این روند با شاخص‌های تورمی نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از افزایش ارزش تراکنش‌ها را باید در چارچوب افزایش سطح عمومی قیمت‌ها تحلیل کرد.
بررسی آمارهای منتشرشده از تراکنش‌های شاپرک نشان می‌دهد ارزش اسمی تراکنش‌های انجام‌شده در مهرماه امسال به ۴ هزار و ۴۵۴ هزار میلیارد تومان رسیده است. این در حالی است که در شهریورماه ۱۴۰۵، ارزش این تراکنش‌ها حدود ۴ هزار و ۴۱۰ هزار میلیارد تومان بود. به این ترتیب، ارزش اسمی تراکنش‌های شبکه پرداخت در فاصله یک ماه تنها حدود یک درصد افزایش داشته است.
این رشد محدود در شرایطی اتفاق افتاده که تورم ماهانه مهرماه ۱۴۰۵ معادل ۴.۴ درصد گزارش شده است. مقایسه این دو شاخص نشان می‌دهد ارزش اسمی تراکنش‌های شاپرک با سرعت افزایش ماهانه قیمت‌ها همراه نبوده است.
رشد 98 درصدی در یک سال
در مهرماه ۱۴۰۴ ارزش تراکنش‌های شاپرک حدود ۲ هزار و 2۴۸ هزار میلیارد تومان بود. این رقم در مهرماه امسال به ۴ هزار و ۴۵۴ هزار میلیارد تومان رسیده است. بنابراین ارزش اسمی تراکنش‌های شبکه پرداخت طی یک سال حدود 98 درصد افزایش پیدا کرده است.
با این حال، مقایسه این رشد با تورم نقطه‌به‌نقطه مهرماه که معادل ۸۸.۷ درصد بوده، نشان می‌دهد رشد ارزش اسمی تراکنش‌ها تنها اندکی از افزایش سطح عمومی قیمت‌ها فراتر رفته است. بنابراین نمی‌توان افزایش بیش از دو برابری ارزش مبادلات را نشانه رونق قابل‌توجه فعالیت‌های اقتصادی یا افزایش حجم خرید خانوارها دانست.
کارت‌خوان‌ها در صدر ابزارهای پرداخت
بررسی ترکیب ابزارهای پذیرش تراکنش نیز نشان می‌دهد کارت‌خوان‌های فروشگاهی همچنان سهم غالب را در شبکه پرداخت کشور دارند. بر اساس آمار مهرماه ۱۴۰۵، حدود ۹۱.۰۱ درصد از تعداد تراکنش‌های شاپرک از طریق کارت‌خوان‌های فروشگاهی انجام شده است. ابزارهای پرداخت موبایلی با سهم ۵.۸۹ درصدی در جایگاه بعدی قرار دارند. سهم ابزارهای پرداخت اینترنتی و کدهای دستوری (USSD) نیز به‌ترتیب حدود ۱.۵۹ و ۱.۵۱ درصد است.
این ترکیب نشان می‌دهد با وجود توسعه ابزارهای پرداخت دیجیتال، کارت‌خوان‌های فروشگاهی همچنان مهم‌ترین بستر انجام تراکنش‌های کارتی در کشور هستند. در واقع، بخش عمده تعاملات پرداختی روزمره در اقتصاد ایران همچنان از مسیر پایانه‌های فروشگاهی انجام می‌شود.
در مجموع، آمارهای مهرماه شاپرک دو تصویر متفاوت از شبکه پرداخت کشور ارائه می‌کنند. از یک سو، ارزش اسمی تراکنش‌ها در مقایسه سالانه حدود دو برابر شده و از سوی دیگر، رشد ماهانه این شاخص از تورم عقب مانده است. این تفاوت یادآور یک نکته مهم است: افزایش ارزش ریالی مبادلات لزوماً به معنای افزایش متناسب در حجم واقعی معاملات نیست. برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت مبادلات اقتصادی، باید در کنار ارزش اسمی تراکنش‌ها، تعداد تراکنش‌ها، تغییرات واقعی آن‌ها و دیگر متغیرهای مرتبط نیز بررسی شود.
منبع: اکوایران
