به گزارش خبرنویس به نقل از clevelandclinic، اسهال یکی از شایعترین مشکلات گوارشی است که اغلب به دلیل عفونتهای ویروسی، غذایی یا مصرف برخی داروها ایجاد میشود و معمولاً طی چند روز بدون نیاز به درمان خاص برطرف میشود. با این حال، در برخی شرایط، ادامهدار شدن اسهال یا همراه شدن آن با علائم خاص میتواند نشانه یک وضعیت جدی باشد که نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
دکتر نهـا ویاس، متخصص پزشکی خانواده، میگوید اگرچه بسیاری از موارد اسهال با مراقبتهای خانگی کنترل میشوند، اما برخی نشانهها نباید نادیده گرفته شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز هر یک از شرایط زیر، مراجعه به پزشک توصیه میشود:
- اسهال بیش از یک تا دو روز ادامه پیدا کند (در کودکان خردسال حتی بیش از ۲۴ ساعت اهمیت دارد).
- علائم کمآبی بدن مانند خشکی دهان، سرگیجه یا کاهش حجم و دفعات ادرار ظاهر شود.
- اسهال با تب، استفراغ، درد شدید شکم یا نفخ شدید همراه باشد.
- در مدفوع خون، چرک دیده شود یا مدفوع به رنگ سیاه و قیری درآید.
چه کسانی بیشتر در معرض عوارض اسهال هستند؟
برخی افراد در صورت ابتلا به اسهال، بیشتر در معرض کمآبی بدن و عوارض ناشی از آن قرار دارند، از جمله:
سالمندان
افراد بالای ۶۵ سال سریعتر دچار کمآبی میشوند و به همین دلیل اسهال در این گروه سنی میتواند خطرناکتر باشد.
نوزادان و کودکان خردسال
بدن کودکان در مدت کوتاهی مقدار زیادی مایعات از دست میدهد. اگر اسهال شدید باشد، بیش از دو روز ادامه یابد یا با تب، بیحالی یا تغییر رفتار همراه شود، باید با پزشک مشورت کرد.
زنان باردار
در دوران بارداری حفظ تعادل مایعات بدن اهمیت ویژهای دارد. در صورت بروز علائم کمآبی یا احتمال عفونت، مراجعه به پزشک ضروری است.
افراد با ضعف سیستم ایمنی
در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، حتی یک عفونت ساده نیز ممکن است نیاز به درمان اختصاصی داشته باشد.
مبتلایان به بیماریهای مزمن
افراد مبتلا به بیماریهایی مانند:
در صورت تداوم اسهال باید سریعتر تحت نظر پزشک قرار گیرند.
چه زمانی مراجعه غیرحضوری کافی است؟
اگر:
- اسهال بیش از دو روز ادامه داشته اما علائم شدید نباشد
- در گروههای پرخطر قرار داشته باشید و نیاز به راهنمایی داشته باشید
- درباره مصرف داروهای بدون نسخه سؤال داشته باشید
میتوانید از ویزیت تلفنی یا آنلاین استفاده کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه حضوری کرد؟
در موارد زیر مراجعه حضوری توصیه میشود:
- علائم متوسط دارید و درمانهای خانگی یا داروهای بدون نسخه مؤثر نبودهاند.
- احتمال وجود عفونتهای خاص مانند کلستریدیوم دیفیسیل (C. difficile) یا سیکلوسپورا مطرح باشد.
- علائم کمآبی بدن مشاهده شود.
اسهال چه زمانی اورژانس پزشکی است؟
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید:
- تب بالا همراه با بدحالی شدید
- علائم شدید کمآبی مانند غش، ضعف شدید یا کاهش شدید ادرار
- وجود خون یا چرک در مدفوع
- مدفوع سیاه و قیری
- درد بسیار شدید شکم
- تورم، سفتی یا اتساع شکم
- علائم سپسیس مانند کاهش فشار خون، ضربان قلب بالا یا گیجی
- بدتر شدن وضعیت در افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای
همچنین اسهال شدید در نوزادان بسیار کوچک نیز یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
چگونه اسهال را در خانه مدیریت کنیم؟
اگر علائم هشدار وجود ندارد، رعایت چند نکته میتواند به بهبود سریعتر کمک کند:
مایعات کافی بنوشید
آب، آبگوشت رقیق و محلولهای الکترولیتی بهترین گزینهها هستند.
از مصرف نوشابه، نوشیدنیهای شیرین، آبمیوههای صنعتی و نوشیدنیهای کافئیندار خودداری کنید.
غذاهای ساده مصرف کنید
رژیم غذایی BRAT شامل:
- موز
- برنج
- پوره سیب
- نان تست
به دلیل هضم آسان، انتخاب مناسبی برای روزهای ابتدایی اسهال است.
از غذاهای محرک پرهیز کنید
تا زمان بهبود، از مصرف غذاهای:
- چرب
- سرخکردنی
- بسیار شیرین
- تند و ادویهدار
همچنین الکل و کافئین خودداری کنید.
درباره داروهای ضداسهال احتیاط کنید
مصرف داروهای ضداسهال بدون نسخه در همه افراد مناسب نیست. زنان باردار، کودکان، افراد با نقص ایمنی یا مبتلایان به بیماریهای مزمن باید پیش از مصرف این داروها با پزشک مشورت کنند.
از پوست اطراف مقعد مراقبت کنید
شستوشوی ملایم، استفاده از لباس زیر نخی، نشستن در آب ولرم و استفاده از کرمهای محافظ پوست میتواند التهاب و سوزش را کاهش دهد.
شستن دستها را فراموش نکنید
اگر علت اسهال عفونی باشد، رعایت بهداشت دستها از انتقال بیماری به دیگران جلوگیری میکند.
از شنا خودداری کنید
کارشناسان توصیه میکنند تا دو هفته پس از پایان اسهال از شنا در استخر، دریاچه، جکوزی و سایر منابع آب عمومی خودداری کنید تا احتمال انتقال عفونت کاهش یابد.
استراحت کافی داشته باشید
بدن برای مقابله با بیماری و جبران مایعات از دسترفته به استراحت نیاز دارد.
بیشتر موارد اسهال با مصرف مایعات، رژیم غذایی مناسب و استراحت طی چند روز برطرف میشوند. با این حال، تداوم اسهال، بروز علائم کمآبی، وجود خون در مدفوع، تب بالا یا درد شدید شکم از مهمترین علائم هشدار هستند که نیاز به بررسی پزشکی دارند. سالمندان، کودکان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماریهای مزمن باید نسبت به این علائم حساستر باشند و در صورت لزوم بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنند.
منبع: سلامت نیوز
